Ειρήσθω Τρίτη 6η Αυγ. 1974

Τ Ο ΔΙΩΡΟΦΟ στον Καραβά όπου στάλθηκε μια από τις ομάδες του 2ου λόχου του 256Τ.Π. για ν’ αναρτήσει τη Γαλανόλευκη, προκειμένου το ελικόπτερο των ΗΕ να περιλάβει την περιοχή στις ελεγχόμενες ακόμα από την ΕΦ, ήταν εντός του δραστικού βεληνεκούς υπερκείμενου πολυβολείου του Αττίλα. Βράδυ της Δευτέρας 5.8.74 ο ανθυπολοχαγός τούς διέταξε, αθέατοι να κατέβουν απ’ το διώροφο και να επιλέξουν θέσεις μάχης απ’ την άλλη μεριά του δρόμου, αν χρειαστεί εκείνοι να αιφνιδιάσουν τον εχθρό.

Με το πρώτο φως της Τρίτης του Χρυσοσώτηρου, 6.8.74, κόλαση πυρός εκτόξευσαν οι ορδές των Τούρκων εισβολέων, που είχαν Καραβά και Λάπηθο σ’ έν’ ασφυκτικό «Π». Το υπερκείμενο πολυβολείο γάζωνε με ρυθμούς κατεδάφισης το προσκοπευμένο, αλλά άδειο, διώροφο. Η άμεση απάντηση από τις πρώτες ριπές του Μπρεν της ομάδας, που τους ήρθε αίφνης από αριστερά, καθήλωσε τους Τούρκους πολυβολητές. «Βαράτε τους συνέχεια, ρε» φώναξε ο ανθυπολοχαγός, αλλά, ω της παλαβωμάρας:

«Ξεχάσαμε ψες τα πυρομαχικά στο διώροφο», του απάντησαν.

Ήταν η… συνειδητοποίηση της χθεσινοβραδινής αμέλειας! «Θέλω έναν εθελοντή και μόλις νέψω, πυροβολήστε όλοι μαζί να μας καλύψετε να πεταχτούμε να τα φέρουμε». Έσπευσε ο δεκανέας ο Κυριάκος ο Αγιαβροσίτης. Σκυφτοί μπήκαν ρουκέτα στο διώροφο. Έρπειν ανέβηκε τα σκαλοπάτια ο ανθυπολοχαγός, έρπειν περιμάζεψε από δωμάτιο σε δωμάτιο, το κιβώτιο με τους γεμιστήρες του Μπρεν και τις τελαμώνες 0.303 των Νο. 4, έρπειν κατέβηκε στο ισόγειο, αλλά, χασιμιός ο δεκανέας! 

Τον βρήκε στην κουζίνα με δυο ψημένους… καφέδες! Πολυβόλα γάζωναν, όλμοι έπεφταν από παντού, πυροβόλα αρμάτων και κανόνια πλοίων χαλούσαν τα πάντα κι ο αθεόφοβος δεκανέας τον… καφέ μερίμνησε: «Αφού σήμερα είν’ η τελευταία μας, ρε μαλάκα, ας απολαύσουμε δυο λεπτά με καφέ το τσιγάρο μας», είπε. Και το ‘καναν. 

Τα δυο λεπτά δεν άλλαξαν την εξέλιξη της μάχης-μακελειό. Μπαρουτοκαπνισμένοι οι γενναίοι του λεβέντη ανθυπολοχαγού Σταύρου Μπιτσάκη από τα Σφακιά, 21-22 Ιουλίου στην κατάληψη της Λεύκας, όπου στέρησαν και την τουρκική αεροπορία ένα από τα πέντε βομβαρδιστικά της, μετά 31/7-1/8 στο Αγριδάκι, όπου το Μπρεν του παρπέρη του Αντρίκκου απ΄ τον Γερόλακκο και το Γκρινόφ 12,7 του Μίχαλου που το Βαρώσι, εκδικήθηκαν στο πολλαπλάσιο τη θυσία του Γιαννή του Ελευθερίου απ’ τον Μουτουλλά και του Μιχαλάκη του Σκουφάρη απ΄την Ευρύχου, τα ‘βαλαν τώρα με τ’ αμέτρητα λεφούσια της 28ης Μεραρχίας του Αττίλα: Στις προδομένες κυπριακές Θερμοπύλες Καραβά και Λαπήθου. Σαν σήμερα πριν από 36 ακριβώς χρόνια: Το ματοβαμμένο 256 Τάγμα Πεζικού με τους 58 Ήρωές του, που την προσεχή Κυριακή στην Ευρύχου, στο Μνημείο Τους, τιμά την ιερότητα της Μνήμης Τους.

ΛΑΖΑΡΟΣ Α. ΜΑΥΡΟΣ

ΕΡΩΤΗΣΗ ΠΑ 6.8.10

Αφού εκατοντάδες Τ/κ διαδηλωτές 35 οργανώσεων απαιτούν «Άγκυρα δεν θέλουμε ούτε τα χρήματά σου, ούτε τους υπαλλήλους σου, ούτε τα πακέτα σου - Τουρκία, Ελλάδα, ΗΠΑ και Βρετανία πηγαίνετε στα σπίτια σας», τότε ΓΙΑΤΙ ο «Συνεταιρισμός Δύο Συνιστώντων Στέιτς» Χριστόφια - Ταλάτ 23.5.08 και το «Μνημόνιο Συναντίληψης» Χριστόφια - Γκόρντον Μπράουν Ιουνίου 2008, προσέφερε «γενναιόδωρα» ΚΑΙ την παραμονή των βρετανικών βάσεων ΚΑΙ τον έλεγχο της Τουρκίας επί των Τ/κ, φιλτάτη «Χαραυγή»;
Λάζ. Α. Μαύρος 

sigmalive

Ο ψεύτικος πόλεμος και κάλπικη λύση

Τον ψεύτικο πόλεμο ακολούθησε ένας δεύτερος κάλπικος πόλεμος με πραγματικά αποτελέσματα αναθεωρητικού χαρακτήρα για την εποχή. Ήταν η γερμανική επίθεση εναντίον των κάτω χώρων και της Γαλλίας, που είχε ως αποτέλεσμα, σε χρόνο ρεκόρ να βρεθούν οι πάντες κάτω από τη γερμανική μπότα και τη σβάστικα. Στην ουσία ο πόλεμος αυτός ήταν τόσο γρήγορος και η πτώση της Γαλλίας τόσο εύκολη, που δικαίως θα μπορούσαν οι εξελίξεις αυτές να χαρακτηριστούν ως συνέχεια ή ως ένας δεύτερος ψεύτικος πόλεμος, που έφερε γεωστρατηγικές και θεσμικές αλλαγές στην Ευρώπη απομονώνοντας τη Βρετανία. 

Αναθεωρητική πολιτική

Και ο πόλεμος του '74 στην Κύπρο ήταν κάλπικος και ψεύτικος, καθότι ήταν προδομένος. Όμως, επέφερε αλλαγές και είχε ως επιπτώσεις παράνομα αποτελέσματα, που ήταν ενταγμένα στην τουρκική αναθεωρητική πολιτική, η οποία εκτελείτο και εκτελείται επί τη βάσει στρατηγικής. Και αυτά τα αποτελέσματα καταγράφονται ως εξής: 

1) Βίαιος πληθυσμιακός, γεωγραφικός και διοικητικός διαχωρισμός της Κύπρου.

2) Προσφυγοποίηση.

3) Στέρηση ατομικών και πάσης φύσεως άλλων δικαιωμάτων.

4) Εποικισμός.

5) Γεωστρατηγικός και γεωπολιτικός έλεγχος της Κύπρου από την Τουρκία.

Οι Τούρκοι θέλουν να μετατρέψουν την περιοχή από τη Μαρμαρίδα ώς την Αλεξανδρέττα σε μια τουρκική λίμνη. 

Οι μορφές της διχοτόμησης

Το ερώτημα είναι το εξής: Με την υπό συζήτηση διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού ανατρέπονται ή νομιμοποιούνται όλα αυτά τα τετελεσμένα της εισβολής; Είναι η διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία έντιμος συμβιβασμός ή η νομιμοποίηση των τετελεσμένων της εισβολής; Ιστορικώς, πρακτικώς και άλλως πως η διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία συνιστά από το 1956 τη σύνωνυμη πολιτειακή μορφή της διχοτόμησης, την οποία αφόριζαν προ του '74 απαξάπαντες των Ελλαδιτών και Ελληνοκυπρίων πολιτικών.

Σήμερα, λοιπόν, υπάρχουν οι εξής επιλογές:

1. Διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία.

2. Διζωνική δικοινοτική συνομοσπονδία.

3. Συνδυασμός των προηγούμενων δυο και

4. Διχοτόμηση των δυο κυρίαρχων κρατών.

Έχουμε δηλαδή ενώπιόν μας τέσσερις μορφές διχοτόμησης, χωρίς εναλλακτική διέξοδο, η οποία θα μπορούσε να δοθεί στην ακόλουθη βάση: 

α. Ν' αλλάξει η μεθοδολογία επίλυσης του Κυπριακού. Αντί, δηλαδή, να ξεκινούμε από πάνω προς τα κάτω, αντί δηλαδή να ξεκινούμε από την εξεύρεση τρόπων για τον ακρωτηριασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για να χωρέσουν όσα θα χωρέσουν σε μια διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία, να ξεκινήσει η διαδικασία από τα κάτω προς τα πάνω. Δηλαδή, να τεθούν οι πυλώνες των αρχών και των αξιών της Ε.Ε. επί των οποίων να οικοδομηθεί το πολιτειακό μόρφωμα της Κύπρου δημοκρατικά και ευρωπαϊκά. 

Εν ολίγοις, θα πρέπει να γίνουν σεβαστά τα ελάχιστα δικαιώματα που απολαμβάνουν οι λοιποί Ευρωπαίοι πολίτες, όπως είναι:

1. Οι ελευθερίες διακίνησης, εγκατάστασης και περιουσίας.

2. Οι τέσσερις βασικές ελευθερίες, διακίνησης προσώπων, αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίων.

3. Η πλήρης ισότητα πολιτών. 

4. Η θεμελιώδης αρχή ένας άνθρωπος μία ψήφος. 

Το σύνολο των δικαιωμάτων αυτών θα πρέπει ν' απολαμβάνεται από τους Κύπριους πολίτες χωρίς φυλετικές και εθνολογικές ή άλλες διακρίσεις. 

Αναγκαία, ταυτοχρόνως, είναι: 

α. Η απαλλαγή της Κύπρου από την ξένη κηδεμόνευση, που σημαίνει τον τερματισμό των εγγυητικών και λοιπόν επεμβατικών δικαιωμάτων, που δεν συνάδουν ούτε με το διεθνές δίκαιο ούτε με την εγκαθίδρυση ενός σύγχρονου ευρωπαϊκού κράτους.

β. Η πλήρης εφαρμογή των κανόνων του διεθνούς δικαίου, που σημαίνει τον τερματισμό του εποικισμού και της τουρκικής θεωρίας του ξίφους και του εθνικού ξεκληρίσματος.

γ. Η αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων σταδιακά και προ της λύσης, προφανώς στο πλαίσιο μιας διεθνούς διάσκεψης για να διευκολυνθεί, όπως καθορίζουν οι εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για την εξεύρεση λύσης του Κυπριακού. 

Ευρωπαϊκή λύση ή συνθηκολόγηση

ΥΠΟ αυτές τις προϋποθέσεις μπορεί να γίνει πράξη η επιστροφή, η απαλλαγή από την κατοχή και από τον γεωστρατηγικό έλεγχο της Τουρκίας σε μια Κύπρο όπου Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι και κάθε άλλος Ευρωπαίος πολίτης θα μπορούν να ζουν μαζί, στις ίδιες πόλεις και στις ίδιες γειτονιές, κάτω από τις εγγυήσεις των νόμων των αρχών και των αξιών της Ε.Ε. Η στρατηγική θέση πρέπει να είναι σαφής:

Ευρωπαϊκή, δημοκρατική λύση στο Κυπριακό, ευρωπαϊκή Τουρκία. Εάν η Τουρκία δεν συναινεί στην εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου, σημαίνει ότι δεν συναινεί και στη δική της ένταξη στην Ε.Ε. Δεν σημαίνει δε, ότι εμείς θα πρέπει να συναινέσουμε στην εφαρμογή των νόμων των τουρκικών τανκς. Δεν ενταχθήκαμε στην Ε.Ε. για να νομιμοποιήσουμε τα τετελεσμένα της εισβολής, αλλά για να τα ανατρέψουμε. 

Δεν ενταχθήκαμε στην Ε.Ε. για να νομιμοποιήσουμε με τις σφραγίδες των Ην. Εθνών και της Ε.Ε. και με τις δικές μας υπογραφές τα τετελεσμένα της εισβολής και τη φινλανδοποίηση και τη δορυφοροποίησή μας στην Τουρκία. Τριάντα έξι χρόνια της ίδιας πολιτικής δεν είναι αρκετά για να κατανοήσει η πολιτική μας ηγεσία ότι είναι ουτοπική η αρχή ότι με τη διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία δεν επανενώνεται η Κύπρος και ότι χωρίς να πληρώσει κόστος η Τουρκία δεν πρόκειται να υποχωρήσει στο Κυπριακό; Αντιθέτως, με την πολιτική του καλού παιδιού και του εξευμενισμού, η Τουρκία ζητά τα πάντα. Και ταυτίζει το συμβιβασμό με τη συνθηκολόγηση και την πλήρη υποταγή.

Το καυτό φθινόπωρο και η πολιτική της ανάσχεσης 

 

ΤΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ πλησιάζει. Και η Τουρκία επιδιώκει να συνεχίσει την αναθεωρητική της πολιτική, ζητώντας, εφόσον δεν έχει πλέον κόστος στην Ε.Ε. αφού πέρασε αλώβητη από τις συμπληγάδες των Βρυξελλών το Δεκέμβριο του 2009, ανατροπή σκηνικού:

1. Αλλαγή της απόφασης που προνοεί ότι οκτώ ενταξιακά κεφάλαια θα μείνουν παγωμένα έως ότου η Τουρκία εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της προς την Κυπριακή Δημοκρατία.

2. Την έγκριση του κανονισμού για το «απευθείας εμπόριο», που οδηγεί στην ταϊβανοποίηση της Κύπρου προδικάζοντας τον διχοτομικό χαρακτήρα της λύσης. 

Από τώρα, λοιπόν, πρέπει να τεθούν από την κυπριακή Κυβέρνηση κόκκινες γραμμές και στα Ην. Έθνη και στην Ε.Ε. και στην Τουρκία.

Ότι, δηλαδή:

1. Δεν θα προχωρήσει η ενταξιακή της πορεία εκτός και αν υποχωρήσει στο Κυπριακό για να εξευρεθεί λύση χθες επί των αρχών και των αξιών της Ε.Ε., όπως καθορίζουν οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

2. Εάν προχωρήσει και δη εκβιαστικά η διαδικασία για την έγκριση του κανονισμού για το απευθείας εμπόριο και την ταϊβανοποίηση, τότε αφενός η Ε.Ε. θα είναι υπεύθυνη για το όποιο ναυάγιο στις συνομιλίες ή για τη διαιώνιση του προβλήματος, αλλά και για το εξής: Η έγκριση του κανονισμού για το απευθείας εμπόριο είναι αντίθετη με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 26ης Απριλίου του 2004. Η εν λόγω απόφαση τονίζει ρητώς ότι η βοήθεια προς τους Τ/κ θα δοθεί με σκοπό την επανένωση και όχι τη διχοτόμηση και την ταϊβανοποίηση.

3. Εάν συνεχίσει ο κ. Ντάουνερ να είναι συνήγορος των τουρκικών θέσεων, θα ζητηθεί η αντικατάστασή του.

Το ρεαλιστικό

Συνεπώς, ο στόχος είναι πολλαπλός. Η ανάσχεση της τουρκικής διχοτομικής πολιτικής σε ΟΗΕ και Ε.Ε. και η κατάθεση μιας πρότασης λύσης δημοκρατικών αρχών και δη ευρωπαϊκών για βιώσιμη λύση, τις οποίες εάν η Τουρκία απορρίψει, θα πληρώσει κόστος σε επίπεδο ενταξιακής πορείας διότι ακόμη η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κράτος μέλος της Ε.Ε. Και, ως εκ τούτου, έχει όλα τα θεσμικά, ηθικά και διπλωματικά δικαιώματα να αμυνθεί των ζωτικών της συμφερόντων και της ίδιας της ύπαρξής της. 

Άλλωστε, υπό αυτές τις συνθήκες η Τουρκία τι μπορεί να πει; Ότι από τη μια θέλει μεν να καταστεί κράτος - μέλος της Ε.Ε. και από την άλλη δεν επιθυμεί ευρωπαϊκή λύση στο Κυπριακό; Τότε είναι που είτε θα αποκαλυφθεί είτε θα υποχωρήσει προκειμένου να μην πληρώσει κόστος είτε θα επιλέξει να πληρώσει κόστος! 

Η Ε.Ε. είναι ο χώρος κοινών συμφερόντων και είναι ο χώρος, στο πλαίσιο του οποίου μπορούμε να διεκδικήσουμε δημοκρατική και βιώσιμη λύση, που θα προσφέρει οφέλη οικονομικά και γεωπολιτικά στην ίδια την Ε.Ε. Δεν μπορεί, όμως, η λύση αυτή να νομιμοποιεί αντί να καταργεί την παράνομη τουρκική αναθεωρητική πολιτική. Η Κύπρος θα έπρεπε να ήταν το μεγάλο τεστ δημοκρατικής για την Τουρκία διαγωγής για να ενταχθεί στην Ε.Ε. 

Για να συμβεί αυτό επιβάλλεται νέα στρατηγική για λύση αρχών και αξιών όπως καθορίζει η Ε.Ε. με συμμαχίες εντός και εκτός της Ε.Ε. Επιβάλλεται σχέδιο Β, Γ και Δ. Αυτό είναι στοιχείο της ευέλικτης πολιτικής, η οποία πλέον από τα λόγια θα πρέπει να περάσει στην πράξη. Διαφορετικά, ο ψεύτικος πόλεμος του '74 θα οδηγήσει σε μια κάλπικη λύση επανένωσης και το μόνο ρεαλιστικό, δηλαδή πραγματικό, θα είναι μια μορφή διχοτόμησης, που θα επισφραγίζει τη αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας και τα τετελεσμένα της εισβολής.

Γιάννος Χαραλαμπίδης

Δρ Διεθνών Σχέσεων

Περιγραφές Μαχών 1974

ΣΑΒΒΑΤΟ 20 ΙΟΥΛΙΟΥ 1974

Υπηρετούσα, ως κληρωτός Ανθυπολοχαγός, στο 13 Λόχο Κρούσεως της 31 Μοίρας Καταδρομών. Διοικούσα, τις μέρες εκείνες, το τμήμα ασφάλειας του ΓΕΕΦ. Νωρίς το πρωί, ο τελευταίος νυχτερινός σκοπός, Λοχίας Λάμπρος Λάμπρου, με ξύπνησε, αναφέροντάς μου πως εμφανίστηκαν στον ορίζοντα πολεμικά αεροσκάφη.

Με δυσπιστία σηκώθηκα. Πράγματι, ο Πενταδάκτυλος δεν ήταν όπως άλλοτε, δροσερός σαν μια ελεγεία. Στους ουρανούς μας υπερίπταντο, ήταν τώρα προφανές, σμήνη Τούρκικων πολεμικών αεροσκαφών. Μεταγωγικά, που ακολουθούσαν, σκορπούσαν αλεξιπτωτιστές στη φυσική ζώνη ρίψης της Αγύρτας. Αμέσως διέταξα το τμήμα να κατέλθει από το κτήριο και να συνταχθεί.

Σε λίγο κατέφθανε ο Διοικητής Καταδρομών, Συνταγματάρχης Κωνσταντίνος Κομπόκης. Στάθηκε στο μέσον του προαυλίου του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Φρουράς, με τα χέρια στη μέση, αψηφώντας τα αεροσκάφη που πραγματοποιούσαν βύθιση, με στόχο την καταστροφή των εγκαταστάσεων του ΓΕΕΦ, αλλά και των Πυροβολαρχιών που ευρίσκονταν στην Αθαλάσσα.Έναν αστυνομικό, που πανικοβλήθηκε κι έτρεχε περνώντας από δίπλα του, τον χτύπησε, ρίχνοντάς τον στο δάπεδοΟ καταδρομέας Σοφούλης Δημητρίου, με οπλοπολυβόλο Μπρεν, άρχισε να βάλλει κατά των επερχόμενων αεροσκαφών.


Το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου άρχισε να μεταδίδει εμβατήρια. Μετά το πρώτο πολεμικό ανακοινωθέν, ο Εθνικός Ύμνος. Ο Άκης Ιωακείμ ανέφερε πως η Ελλάδα κήρυξε τον πόλεμο στην Τουρκία και πως Ελληνικά στρατεύματα κινούνταν προς την Κωνσταντινούπολη...

''Εμπρός Ηλία'' φώναξε ο Κομπόκης στο Διοικητή του 13 Λόχου Κρούσεως Υπολοχαγό Ηλία Γλεντζέ. ''Νωρίς σήμερα πρέπει να βρίσκεσαι στη διάβαση Αγίου Παύλου για να κτυπήσετε το βράδυ τον εχθρό.'' Σαν έτοιμοι από καιρό, επιβιβασθήκαμε σε τρία φορτηγά στρατιωτικά οχήματα τύπου Bedford. Στο πρώτο, συνοδηγός ήταν ο Διοικητής του Λόχου, στο δεύτερο ο Δεκανέας Σιαλής Μάμας και στο τελευταίο, εγώ. Νοιώθαμε πως ήλθε η ώρα να ξεκαθαρίσουμε τους λογαριασμούς μας μια κι έξω!

Η φάλαγγα των τριών οχημάτων κατευθύνθηκε προς την περιοχή Αγίου Δομετίου. Η Λευκωσία, έρημη πόλη. Χωρίς τραγούδια κι αλλοτινές χαρούμενες φωνές. Πήραμε το δρόμο που οδηγούσε στην Κερύνεια.Η υποδοχή που μας επεφύλαξαν τα παιδιά της Ελλάδος, αρκούντως συγκινητική. Ένας μόνιμος Λοχίας, που βρισκόταν στην κεντρική πύλη του στρατοπέδου, με άκρατο ενθουσιασμό, πετούσε ψηλά το όπλο του και κραύγαζε ''Ζήτω οι ηρωικοί λοκατζήδες. Ζήτω η Ελλάδα.

''Με αισθήματα εθνικής υπερηφάνειας και ρίγος εκλεκτής συγκίνησης να διαπερνά το νεανικό μας σώμα, διασχίσαμε, με μόνιμη συνοδεία την τούρκικη αεροπορία, το Γερόλακκο, δυτικά τον Άγιο Βασίλειο και από τη Σκυλλούρα, βορείως προχωρήσαμε προς τον Άγιο Ερμόλαο. Στην πλατεία του χωριού οι αναστατωμένοι κάτοικοι, μας υποδέχονταν με δάκρυα συγκίνησης.

Μας χαιρετούσαν, μας καλωσόριζαν και μας κατευόδωναν ταυτόχρονα. Μια γριούλα, με το μαύρο κεφαλομάνδηλό της, πλησίασε το όχημά μου και μου πρόσφερε ένα καρβέλι ψωμί και νερό. ''Στο καλό λεβέντες μου και να μας φέρετε τη νίκη'' μου ψιθύρισε. ''Μη φοβάσαι θειούλα. Σίγουρα θα νικήσουμε'', της είπα κι ένοιωθα πως της το χρωστούσα.

Συνεχίσαμε το παράξενο κι απρόσμενο ταξίδι μας. Πάνω από τον Άγιο Ερμόλαο, ανηφορίζοντας σε κάποιους μαιανδροειδείς στενούς χωματόδρομους, σε ένα σεληνιακό, διάτρητο με κρατήρες βομβών τοπίο, δεχθήκαμε τα πρώτα πυρά πυροβολικού, όλμων και ΠΑΟ. Προέρχονταν από το Τουρκοκυπριακό χωριό Πιλέρι, που βρισκόταν στα νοτιοανατολικά μας. Εκεί κατέφθασαν τα πρώτα τμήματα εισβολέων.

Στο πιο πάνω σκηνικό, η μουσική συνοδεία περιλάμβανε εκκωφαντικές εκρήξεις των πυροβόλων και των όλμων και πολυβολισμούς των αεροσκαφών. Το ένα όχημα της φάλαγγας κτυπήθηκε και ακινητοποιήθηκε. Ευτυχώς χωρίς τραυματισμούς. Τ' αυτιά μας σφύριζαν από τα καταιγιστικά πυρά.

Στην κορφή του υψώματος, αγέρωχος, πρόβαλλε με την ευθυτενή κορμοστασιά του, ο Διοικητής του Λόχου Υποστηρίξεως της Μοίρας μας. Ο Λοχαγός Σταμάτης Ελευθέριος. Στο ένα χέρι κρατούσε καλασνίκωφ. Το άλλο, με επίδεσμο λόγω τραύματος. Σκορπούσε διαταγές. Προσωρινά ανέλαβε τη Διοίκηση της Μοίρας. Ο Διοικητής μας Ταγματάρχης Κωνσταντίνος Ραφτόπουλος είχε σοβαρά τραυματισθεί Ο αείμνηστος Υποδιοικητής της Μοίρας, Ταγματάρχης Χαράλαμπος Χωλίδης, ήταν νεκρός.

Κατάφερα ν' ακούσω ή ίσως και να καταλάβω με τα νοήματα που μου έκανε ο Σταμάτης, μέσα σε εκείνο το πανδαιμόνιο, πως θα 'πρεπε να παραμείνω στο σημείο εκείνο με δυο - τρεις καταδρομείς, για να μεταφέρουμε τα οχήματα στη διάβαση. Το υπόλοιπο τμήμα της Μοίρας, οδοιπορώντας πέρασε την πλαγιά. Διέσχισε τη διάβαση Αγίου Παύλου που βρισκόταν σε μικρή απόσταση. Η διάβαση όμως αυτή, πρόσφερε παντελή προστασία από τα όπλα ευθυτενούς τροχιάς του εχθρού.

Μαζί μου κράτησα τον έφεδρο καταδρομέα Σάββα Πέτρου από τη Βασίλεια και τους κληρωτούς Δεκανέα Μιχάλη Κάλαττα από τη Γιαλούσα και καταδρομέα Αντώνη Ταλιαδώρο από το Καιμακλί. Προσπαθούσαμε, εν μέσω καταιγιστικών πυρών και ενώ οι οβίδες και τα βλήματα ανέσκαπταν τα πάντα τριγύρω μας, να μεταφέρουμε τα πυρομαχικά από το δεύτερο όχημα, το οποίο κτυπήθηκε, στο πρώτο και το τρίτο. Ο Λοχαγός, αγέρωχος, επέβλεπε από το ύψωμα τη διέλευση του Λόχου στο χώρο ασφάλειας και παρακολουθούσε τις υπεράνθρωπες προσπάθειές μας να απελευθερώσουμε τη φάλαγγα.

Όταν, μετά από ένα χρονικό διάστημα που μας φάνηκε αιώνας, καταφέραμε να μεταφέρουμε στα δύο άλλα οχήματα τα πυρομαχικά του Λόχου, τα οποία προορίζονταν για τις νυχτερινές επιχειρήσεις μας, φώναξα όσο δυνατά μπορούσα στο Λοχαγό ζητώντας οδηγίες. ''Πέταξέ το στο γκρεμό'' μου απάντησε κοφτά.

Μετακινήσαμε λίγο το τρίτο όχημα προς τα κάτω, σε μια στροφή του δρόμου και σπρώξαμε το δεύτερο όχημα κατευθείαν στο γκρεμό. Οι Τούρκοι, πιστεύοντας πως η πτώση του οχήματος οφειλόταν σε δικά τους πυρά, επέτειναν το σφυροκόπημά μας.

Τότε ένοιωσα να απογειώνομαι. Βρέθηκα σε απόσταση δέκα περίπου μέτρων. Ένα βλήμα όλμου έπεσε στη μέση μας. Λαβώθηκαν ο Μιχάλης κι ο Σάββας. Εμένα με χάιδεψε μόνο το ωστικό κύμα.

Αμέσως διέταξα τον Αντώνη, μαζί με τον οδηγό των ΣΕΜ, να ξεκινήσουν τα δυο οχήματα και με ιλιγγιώδη ταχύτητα να τα μεταφέρουν στη διάβαση. Επίσης, να ειδοποιήσουν το Λοχαγό να στείλει όχημα Landrover για μεταφορά των τραυματιών.

Παρέμεινα μόνος. Τράβηξα τους τραυματίες πίσω από ένα βράχο για προστασία από τα πυρά του εχθρού. Ο Μιχάλης βογκούσε. Έχανε συνεχώς αίμα.

Κάποτε έφτασε το όχημα. Οδηγός ο Αδάμος Καίκης από τη Σωτήρα. Η απόσταση που έπρεπε να διανύσουμε, ώστε να περιέλθουμε στον ασφαλή χώρο, στο αντιπρανές του υψώματος, ήταν 200 περίπου μέτρα. Αυτά τα διακόσια μέτρα δρόμου αποτελούσαν ζώνη θεριστικών πυρών των πολυβόλων του εχθρού. Αν καταφέρναμε να διανύσουμε την απόσταση αυτή, προτού μας εντοπίσουν κι αρχίσουν να βάλλουν...

''Η μάνα σου σε γέννησε γι' αυτή τη στιγμή'' του είπα. ''Πάτησέ του, μόλις ξεπροβάλουμε. Απογείωσέ το.''

Έτσι κι έγινε. Αναπτύξαμε αστραπιαία ταχύτητα. Τα λάστιχα κι η μηχανή στρίγκλιζαν δαιμονικά. Την ώρα που τερματίζαμε στην ασφαλή είσοδο της διάβασης, άρχισαν να βάλλουν εναντίον μας τα εχθρικά πολυβόλα. Κατόπιν εορτής.

Στη διάβαση Αγίου Παύλου, βρισκόταν η έδρα της Πυροβολαρχίας Ορεινού Πυροβολικού (ΠΟΠ). Μέσα στη χαράδρα ήταν τα αντίσκηνα και το πρόχειρο νοσοκομείο. Εκεί αντάμωσα τους αδελφικούς φίλους Ανθυπολοχαγούς, από τη ΣΕΑΠ Λεμεσού, Χάρη Γαλαζή και Γιώργο Γελαστό.

Το νοσοκομείο εκστρατείας ήταν κατάμεστο από τραυματίες. Παρέδωσα στον αρμόδιο αξιωματικό, με βαθμό Ταγματάρχη, το Μιχάλη, κι αφού αγκαλιαστήκαμε, αναχώρησα με το όχημα, για να προλάβω τη Μοίρα. Αντάμωσα τους άνδρες του Λόχου να πορεύονται, φάλαγγα κατ' άνδρα, σ' ένα δασικό πευκόφυτο δρόμο, στη βόρεια πλαγιά του Πενταδακτύλου.

Το μεσημέρι, όλοι οι αξιωματικοί που θα λαμβάναμε μέρος στη νυχτερινή επιχείρηση μαζευτήκαμε στην Αετοφωλιά. Αναγνωρίσαμε τους στόχους, δόθηκαν οδηγίες, αναλύθηκε η αποστολή ενός εκάστου και πήγαμε για ξεκούραση και ύπνο. Αποστολή μας, το Σαββατόβραδο, ήταν το απόρθητο οχυρό του Κοτζάκαγια. Η πλαγιά του ήταν διάσπαρτη με αμυντικές γραμμές. Οι πληροφορίες που είχαμε ανέφεραν για 150 πολυβολεία.

Η Πυροβολαρχία, καθώς και η διάβαση, υπήρξαν αντικείμενο σφοδρότατων βομβαρδισμών από την Τούρκικη αεροπορία, με αποτέλεσμα να ισοπεδωθεί. Το έμψυχο δυναμικό της κατάφερε έγκαιρα να μετακινηθεί. Από τις ναπάλμ, τα πυροβόλα οξειδώθηκαν. Οι κάνες τους στράβωσαν.

Ένας έφεδρος στρατιώτης του Πεζικού, που προσέτρεξε να ενταχθεί στις ομάδες μας, αποτεφρώθηκε.

Η ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΚΟΤΖΑΚΑΓΙΑ

Σάββατο, 20 Ιουλίου 1974. Ώρες πέρασαν, από την έναρξη των τουρκικών επιχειρήσεων, για κατάληψη της Κύπρου. Οι Μονάδες Καταδρομών, διοικούμενες από το Συνταγματάρχη Κωνσταντίνο Κομπόκη, το βοηθό του Λοχαγό Θεόδωρο Αξιώτη και τους Ταγματάρχη Αλέξανδρο Μανιάτη, Διοικητή της 31 ΜΚ, τον Ταγματάρχη Ναπολέοντα Δαμασκηνό, Διοικητή της 32 ΜΚ και τον Ταγματάρχη Γεώργιο Κατσάνη, Διοικητή της 33 ΜΚ, ακατάπαυστα ήδη μάχονται σε όλα τα μέτωπα. Η μια επιχείρηση διαδέχεται την άλλη.

Ώρα 18.30. Οι 11ος, 12ος και 13ος Λόχοι Κρούσεως της 31 Μοίρας Καταδρομών μόλις έχουν ολοκληρώσει την τοπογραφική ενημέρωση. Σε μια πρόχειρη, αυτοσχέδια αμμοδόχο, στο ύψωμα της Αετοφωλιάς, αναλύεται η αποστολή των διαφόρων καταδρομικών τμημάτων. Μια νέα επιχείρηση τους περιμένει. Η κατάληψη του στρατοπέδου καταδρομών των Τούρκων. Το απόρθητο φρούριο του Κοτζάκαγια, το οποίο, εντωμεταξύ, είχε ενισχυθεί με μονάδα αλεξιπτωτιστών. Στον ουρανό υπερίπτανται, ανενόχλητα σχεδόν, τα αεροσκάφη της Τούρκικης πολεμικής αεροπορίας. Τα πολυβόλα τους ξερνούν ατσάλι, με το χαρακτηριστικό κρότο τους. Οι βόμβες ναπάλμ πέφτουν βροχηδόν.

Στο μονοπάτι προς το στόχο, ώρα 21.00, το τμήμα του 13 Λόχου Κρούσεως που θα διεισδύσει στα μετόπισθεν του εχθρού, 22 στο σύνολο καταδρομείς, σταθμεύει για λίγο σ' ένα δασικό προσκυνητάρι με την εικόνα του Προφήτη Ηλία. Όλοι προσκυνούν ευλαβικά και κατανυχτικά την εικόνα. Είναι η ονομαστική γιορτή του Διοικητή του 13ου Λόχου Κρούσεως, Υπολοχαγού Ηλία Γλεντζέ. Μισή ώρα αργότερα, προσπερνούν αθόρυβα τις σκοπιές του εχθρού και εισέρχονται στο κατεχόμενο από τον εχθρό έδαφος. Διασχίζουν τη χαράδρα του Αγίου Ιλαρίωνα. Η κορφή προβάλλει στοιχειωμένη, μέσα από καπνούς βλημάτων του Πυροβολικού και του ΛΥΠ, με ΠΑΠ το Διοικητή του Λόχου Υποστηρίξεως της 31 ΜΚ, Λοχαγό Σταμάτη Ελευθέριο.

Ο 13ος Λόχος Κρούσεως διασχίζει το δάσος της Αγύρτας. Αποφεύγει τις εχθρικές περιπόλους που οργώνουν την περιοχή. Την ίδια στιγμή, οι 11ος και 12ος Λόχοι Κρούσεως, με ηγήτορες τους Υπολοχαγούς Αθανάσιο Γαληνό και Παναγιώτη Καραχάλιο, αντιστοίχως, κινούνται, εξ' ανατολών και βορείως, προς τον ΑΝΣΚ.

Ώρα 22.55. Άφιξη, μετά από κοπιώδη και περιπετειώδη πορεία, έξω από το εχθρικό στρατόπεδο. Ασφαλίζεται ο ασβεστολιθικός δρόμος έξω από την κεντρική του πύλη, από ένα Ανθυπολοχαγό κι ένα οπλίτη. Μόνο ο γρύλος διακόπτει την ηρεμία της νύχτας. Μια κουκουβάγια φτερουγίζει δυνατά. Μένουν όλοι κάτω απνευστί. Την ίδια ώρα, ο 11ος Λόχος καταλαμβάνει θέσεις, έτοιμος για την καθήλωση των πολυβολείων του ανατολικού τομέα.

Ο 12ος Λόχος αναλαμβάνει την ευθύνη του βόρειου τομέα. Μια απέραντη ησυχία βασιλεύει. Η ηρεμία της νύχτας ξανακάθεται στο θρόνο της. Οι καταδρομείς δεν αισθάνονται τίποτα πια. Απλώς μυρίζονται τον εχθρό. Είναι η ώρα μηδέν. Ή καλύτερα, η ώρα ''Κ''.

Σε λίγα λεπτά αρχίζει η τελική φάση. Ο Λοχαγός του 13ου Λόχου διασκελίζει το περιτοίχισμα. Εισέρχεται στο στρατόπεδο. Γαζώνει το σκοπό που βρίσκεται ανυποψίαστος μπροστά του. Ακολουθεί το υπόλοιπο τμήμα. Μικρές ομάδες αναλαμβάνουν να προσβάλουν τους θαλάμους. Μέσα σ' αυτούς και στο αμυδρό φως φανών θυέλλης, αναπαύονται τμήματα Τούρκων αλεξιπτωτιστών. Άπαντες, σε κλάσματα δευτερολέπτων, θα συλληφθούν. Το Διοικητήριο, αύτανδρων, έχει καταληφθεί.

Η εκκαθάριση και κατάληψη των πολυβολείων της αμυντικής τοποθεσίας αναλαμβάνεται από τους 11ο και 12ο Λόχους Κρούσεως. Το στρατόπεδο ολόκληρο βρίσκεται στα χέρια της 31 Μοίρας Καταδρομών.

Ο Λοχαγός του 13ου Λόχου πυροδοτεί την κόκκινη φωτοβολίδα. Συνθηματικό πως ο ΑΝΣΚ κατελήφθη. Οργανώνεται ταχύτατα περιμετρική άμυνα για αντιμετώπιση τυχόν αντεπιθέσεων. Τοποθετούνται σε κατάλληλες θέσεις τα βαρέα όπλα του εχθρού. Η διαταγή αναφέρει πως το ύψωμα θα παραδοθεί, πριν το πρώτο φως, σε μονάδα πεζικού. Οι καταδρομείς, προτού ξημερώσει, πρέπει να αποσυρθούν για την επόμενη αποστολή τους.

Είναι μεσάνυχτα. Αναφέρεται πως η 32 Μοίρα Καταδρομών αντιμετωπίζει προβλήματα στην Άσπρη Μούττη. Ο Υπολοχαγός Ηλίας Γλεντζές με τους καταδρομείς Προκοπίου και Παναγιώτου σπεύδει, με ένα πολυβόλο, να ενισχύσει την επίθεση της 32 Μοίρας Καταδρομών.

Σε λίγο, ψίθυροι και κινήσεις κάτω και γύρω από το ύψωμα θέτουν τους αμυνόμενους σε συναγερμό. Τούρκικα τμήματα προσεύχονται και ετοιμάζονται. Με αλαλαγμούς, εφορμούν, όπως και στα γιουρούσια της εποχής της ηρωικής κλεφτουριάς. Σκοπός μοναδικός η ανακατάληψη του υψώματος. Με αυτό όμως τον τρόπο προδίδουν τις κατευθύνσεις των επιθέσεών τους. 
Η μάχη είναι ομηρική. Τα όπλα όλα κροταλίζουν ασταμάτητα. Οι ριπές, ένας συνεχής βόμβος. Οι σφαίρες σαν μέλισσες σφυρίζουν από κάθε σημείο. Ο υπέρτατος αγών κρατάει μέχρι το πρώτο φως. Διεξάγεται σώμα με σώμα. Είναι σκληρός κι άνισος. Οι Τούρκοι αντεπιτίθενται, με πολλαπλάσιες δυνάμεις, μανιωδώς. Δεν λαμβάνουν καθόλου υπόψη τις τρομακτικές απώλειές τους.

Οι ηρωικοί καταδρομείς δεν λυγίζουν. Χρησιμοποιούν, για εξοικονόμηση πυρομαχικών, τούρκικα πολυβόλα που υφίσταντο στο στρατόπεδο. Μέσα από το φράγμα διασταυρούμενων πυρών, οι επιτιθέμενοι πέφτουν σωρηδόν. Κορμιά διαμελίζονται μπροστά στο πολυβόλο Browning 50 χιλιοστών, που χειρίζονται δύο κληρωτοί Ανθυπολοχαγοί.

Το ύψωμα κρατάει γερά. Όλες οι αντεπιθέσεις αποκρούονται. Τα τουρκικά επιτιθέμενα τμήματα διαλύθηκαν μέχρι και του τελευταίου ανδρός. Η ώρα έχει φθάσει 05.00. Άρχισε να ροδίζει η αυγή. Σίγησαν τα όπλα. Το βουνό και η χαράδρα είναι διάσπαρτες από πτώματα. Γύπες φτερουγίζουν.

Αναφέρεται πως η μονάδα πεζικού που θα παραλάμβανε το ύψωμα αδυνατεί να εκτελέσει την αποστολή της. Σε λίγο αρχίζουν οι κανονιοβολισμοί από τον Άγιο Ιλαρίωνα που βρίσκεται σε απόσταση διακόσιων μέτρων.

Κυριακή μεσημέρι. Εκδίδεται νέα διαταγή. Ο 11ος Λόχος Κρούσεως να αναχαιτίσει εχθρικά περίπολα μάχης στον Καραβά. Οι 12ος και 13ος Λόχοι Κρούσεως να κινηθούν προς τη διάβαση Αγίου Παύλου και την παραλία Αϊρκώτισσας, για αντιμετώπιση αποβατικών τμημάτων.

Ο Υπολοχαγός Ηλίας Γλεντζές, με κάποιο κληρωτό Ανθυπολοχαγό του Λόχου του, παραμένουν μετά την αποχώρηση των τμημάτων και παγιδεύουν τους χώρους του στρατοπέδου, περικυκλωμένοι από τις μονάδες του εχθρού, που με κάθε προφύλαξη προχωρούν προς το στρατόπεδο. Χειροβομβίδες χωρίς περόνες στα συρτάρια, κάτω από πτώματα και όπλα, πίσω από παράθυρα και καθίσματα.

Δευτέρα ώρα 15.00. Προσκλητήριο Μοίρας στη διάβαση Αγίου Παύλου. Νεκρική σιγή. Μονάχα το θρόισμα του άνεμου στα φύλλα. ΕΙΣ ΑΠΩΝ. Ο Χριστόφορος Χριστοφόρου, από τον Ποταμό του Κάμπου.

Ώρα 15.30. Ο ήλιος κατακόρυφα. Οι καταδρομείς ακόμα σε στάση προσοχής. Ο Ταγματάρχης Αλέξανδρος Μανιάτης, νέος Διοικητής της Μοίρας αναφωνεί: ''Ηθικό;''

Η απάντηση είναι μία. ''Ακμαιότατο''.

Σε λιγότερο από μια ώρα, η 31 Μοίρα Καταδρομών αναλαμβάνει νέα αποστολή.

Η ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΥΨΩΜΑ 126

Στις τέσσερις τ' απόγευμα λάβαμε διαταγή κατάπαυσης του πυρός. Ήταν Δευτέρα, 22 Ιουλίου 1974. Ο 12ος και ο 13ος Λόχοι Κρούσεως της 31 Μοίρας Καταδρομών βρισκόντουσαν βορείως της διάβασης Αγίου Παύλου, αντιμέτωποι με τ' άρματα που ήδη εμφανίστηκαν στο θέατρο των επιχειρήσεων. Ο Υπολοχαγός Αθανάσιος Γαληνός, Διοικητής του 11ου Λόχου Κρούσεως οδήγησε το τμήμα στον Καραβά, σε αγώνα ενάντια στους εισβολείς, που προχωρούσαν ακάθεκτοι, με αντικειμενικό σκοπό να ενώσουν το προγεφύρωμα με το θύλακο Αγύρτας.

Μέσα στα λεμονόδενδρα του Καραβά, σε αγώνα εκ του συστάδην, οι βάρβαροι αναχαιτίσθηκαν. Εκεί, σοβαρά τραυματίστηκε Ανθυπολοχαγός Χρίστος Εύζωνας και ελαφρά ο Διοικητής του Λόχου, ο Ανδρέας Πίττας και ο αείμνηστος Επιλοχίας Αλέξανδρος Αλεξάνδρου.

Την ίδια στιγμή, σήμα κινδύνου λήφθηκε στη βάση, από Μονάδα πεζικού που έδρα είχε το ύψωμα 126, παρά την Αετοφωλιά, ανατολικά του Προφήτη Ηλία και σε υψόμετρο 900 περίπου μέτρων. Η Μονάδα είχε υποστεί επίθεση, παρά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, από τμήμα Τούρκων αλεξιπτωτιστών.Ο Διοικητής του 13ου Λόχου Κρούσεως, Υπολοχαγός Ηλίας Γλεντζές, ζήτησε εθελοντές, για υποστήριξη του υψώματος.

Έτσι, ταχύτατα δημιουργήθηκε μια ομάδα εθελοντών, αποτελούμενη από τρεις Ανθυπολοχαγούς, δύο Λοχίες, δύο Δεκανείς και δύο οπλίτες. Ηγήτωρ ο αρχαιοπρεπής Έλλην Υπολοχαγός από τη Σπάρτη, τη γενέτειρα του Λεωνίδα, του Αγησίλαου, του Λύσανδρου, του Κλεομένη.

Η ομάδα αναχώρησε, με οδηγό οπλίτη που υπηρετούσε σε τάγμα προκάλυψης της περιοχής. Το τοπίο, πέρα από τις στάχτες, τα καμένα δένδρα και τα διάσπαρτα βλήματα, ήταν μεγαλόπρεπο κι εντυπωσιακό. Απόκρημνες κορφές, βαθιά φαράγγια, διάσελα και στενές κοιλάδες. Καθοδόν δεχθήκαμε επίθεση την οποία και χωρίς μεγάλη προσπάθεια αποκρούσαμε. Τα εχθρικά αεροσκάφη διέσχιζαν ανενόχλητα τους αιθέρες.

Πριν το τελευταίο φως, επιτυχώς και χωρίς απώλειες καταφθάσαμε στις υπώρειες του υψώματος. Ήταν αργά. Το ύψωμα και το στρατόπεδο ήδη καταλήφθηκαν από τους Τούρκους αλεξιπτωτιστές.

Προσεγγίσαμε τον ΑΝΣΚ και αναγνωρίσαμε το στόχο. Ως σύνθημα καθορίσαμε τη λέξη ''ΛΟΚ'' και παρασύνθημα τη λέξη ''ΕΝΩΣΙΣ''. Η επιθετική διάταξή μας είχε τρεις άξονες κίνησης, της κάθε μιας να ηγείται και ένας Ανθυπολοχαγός. Η επαφή με τα εχθρικά τμήματα ήταν άμεση. Ο εχθρός έφερε στολή και κράνος παραλλαγής. Εμφανώς διακρίνονταν από την ομάδα μας, που φορούσε τη χακί θερινή στολή των Καταδρομών, ήτοι, χιτώνιο άνευ χειρίδων, βραχεία περισκελίδα με ζωστήρα, άρβυλα με τις κάλτσες προς τα έξω να επικαλύπτουν το άνω άκρο κι οπωσδήποτε το πράσινο μπερέ.

Ο αιφνιδιασμός προκάλεσε σύγχυση και πανικό στον εχθρό, που ήταν διάσπαρτος σε όλο το χώρο. Τα καταιγιστικά πυρά των όπλων προκάλεσαν σημαντικές απώλειες, αλλά και αποστέρησε τον εχθρό από τους βαθμοφόρους του, που ήταν εσφαλμένα μαζεμένοι στο άκρον του υψώματος και συσκέπτονταν. Άλλοι έπεφταν από τα δένδρα νεκροί από τις σφαίρες μας.

Όσοι κατάφεραν να διασωθούν, υποχώρησαν στο κέντρο του υψώματος. Μια μικρή ομάδα που επέζησε αποσύρθηκε στη σπηλιά της Αετοφωλιάς. Ο χώρος περικυκλώθηκε. Ζητήθηκε η παράδοσή της. Αντ' αυτού, ένας τραυματίας αλεξιπτωτιστής, που διέλαθε της προσοχής μας, κατάφερε με μια χειροβομβίδα να τραυματίσει τον Υπολοχαγό Ηλία Γλεντζέ από τη Σπάρτη, το Λοχία Αναστάσιο Κογιώνη από την Αμμόχωστο, το Δεκανέα Σιαλή Μάμα από το Επισκοπειό και τον καταδρομέα Ανδρέα Θεοδώρου από το χωριό Σαράντι.

Εις εκ των Ανθυπολοχαγών ζήτησε από τους αμυνόμενους να παραδοθούν. Μη λαμβάνοντας απάντηση, επανέλαβε πως είχαν χρόνο δέκα δευτερολέπτων για να παραδοθούν.

Αμέσως, μετά την παρέλευση του πιο πάνω χρόνου, εκδόθηκε διαταγή για ολοσχερή καταστροφή του στόχου. Η χαριστική βολή δόθηκε με Α/Τ 57 χιλιοστών.

Με το πέρας της επιχείρησης και εφόσον η μάχη είχε κριθεί, υποχρεωτικά οι τραυματίες μεταφέρθηκαν σ' ένα πρόχειρο εκστρατευτικό νοσοκομείο της περιοχής. Την επόμενη μέρα, το πρωί, επανήλθαν στο τμήμα, παρά τις αυστηρές προειδοποιήσεις του ιατρικού προσωπικού.

Νοιώθαμε ευτυχείς γιατί διατηρούσαμε το αήττητο στα πεδία των μαχών. Είχε ήδη νυχτώσει. Καθίσαμε για λίγο να ξαποστάσουμε. Το ύψωμα 126 ήταν δικό μας. Αγναντεύαμε τη θάλασσα της Κερύνειας, μέσα από τα καμένα πεύκα.

Σε λίγο όμως, ξεκινούσαμε για να αναλάβουμε την επόμενη αποστολή μας.

Το φορητό ραδιοφωνάκι που είχαμε μαζί μας, μετέδιδε την πληροφορία πως η εκεχειρία τηρείται σε όλα τα μέτωπα...

Όποιος ενδιαφέρεται για αναλυτικότερη περιγραφή των μαχών των ηρώων της 31 ΜΚ υπάρχει το βιβλίο του Σάββα Βλάσση "Άγνωστοι Στρατιώτες"


Πηγές είδαν το φώς ότι αγνοούμενοι της Κυπριακής τραγωδίας χρησιμοποιήθηκαν σε πειράματα του τούρκικου στρατόυ.Η ψοφοδεής ελληνική δημοκρατία όχι μόνο δεν κινήθηκε δυναμικά όπως θα άρμοζε για τους ήρωες αγνοούμενους και αιχμαλώτους στρατιώτες αλλά αντίθετα επί δεκαετίες σκύβει το κεφάλι στις προκλήσεις των Τούρκων.Τι μπορεί να περιμένει βέβαια κανείς απο χώρα που είχε ως πρωθυπουργό άνθρωπο που καταδικάστηκε εις θάνατον για λιποταξία ;

Αυτοί που αντιστάθηκαν στις ορδές του «Αττίλα».ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ Π. ΑΡΧΗΓΟΥ Γ.Ε.Σ ΝΙΚ.ΝΤΟΥΒΑ.

Κύριε Ντούβα, περιγράψτε μας τη μέρα εκείνη, πριν από 32 χρόνια που λάβατε την διαταγή να φύγετε για την Κύπρο, από την Α΄ Μοίρα Καταδρομών στα Χανιά, λίγες ώρες μετά την απόβαση των Τούρκων στην Κύπρο, το ΄74.

« Δυο – τρεις μέρες πριν από το Πραξικόπημα στην Κύπρο, όλη η μονάδα βρέθηκε στην περιοχή του Τυμπακίου για να κάνουμε άλματα συντηρήσεως. Μετά το πρώτο άλμα, κι ενώ θα έπρεπε να μεταφερθούμε ξανά στο αεροδρόμιο, μπήκαμε στα αυτοκίνητα και πήγαμε στον Καρτερό έξω από το Ηράκλειο, σ΄ ένα στρατόπεδο δικό μας.

Είχαμε ένα λόχο εκεί και εκεί μάθαμε για το Πραξικόπημα που είχε γίνει στην Κύπρο. Επικεφαλής αυτών που ήρθαν να μας κάνουν συντήρηση ήταν ο αείμνηστος Ευάγγελος Φλωράκης, πρώην αρχηγός ΓΕΕΦ, που σκοτώθηκε από πτώση ελικοπτέρου στην Κύπρο. Έτσι τα μαζέψαμε και γυρίσαμε στην μοίρα. Η πληροφόρηση που είχαμε ήταν μηδενική. Θα πρέπει να ομολογήσω, επειδή είστε και Ανωγειανός, ότι αξιωματικός του Γ΄ Γραφείου για κείνη την περίοδο ήταν ο ταγματάρχης Βασίλειος Μανουράς.

Όταν οι Τούρκοι δημοσίευσαν τον πρώτο χάρτη με τα πετρέλαια, το Νοέμβριο του 1973, άρχισε μια εντατική προσπάθεια εκπαιδεύσεως της Μοίρας. Είχαμε ξεπεράσει τα όρια μας. Μπορώ να πω ότι τέτοια προετοιμασία μονάδας δεν πρέπει να ξανάγινε στον ελληνικό στρατό και επειδή είχα την τύχη για 21 μήνες να είμαι αρχηγός του ΓΕΣ, εκείνη η περίοδος ήταν που με σημάδεψε. 

Κάνουμε λοιπόν μια προετοιμασία μηνών η οποία ήταν εντατικότατη και φτάνουμε στις 21 Ιουλίου το πρωί. Ήμουν υπηρεσία και χτυπάει το τηλέφωνο, ως υπασπιστής του διοικητού το σήκωσα, ήταν ο διευθυντής ειδικών δυνάμεων. Μου είπε να επικοινωνήσει μαζί του ο διοικητής μου. Με βάση τα σχέδια η δική μας μονάδα έπρεπε να μοιραστεί στην Κω και την Ρόδο. Έτσι λοιπόν ξεκίνησε μια διαδικασία στις 21 το πρωί...Κείνη την περίοδο ήμουνα διοικητής του λόχου υποστήριξης και διευθυντής του Α΄ Γραφείου, με το βαθμό του υπολοχαγού.

Το απόγευμα κατά τις 5 μας φώναξε ο διοικητής μας, ταγματάρχης, Γεώργιος Παπαμελετίου, στο γραφείο του και είπε ότι δεν θα πάμε στα νησιά Ρόδο και Κω, αλλά πρέπει να ετοιμαστούμε το δυνατό συντομότερο, να πάρουμε το μικρότερο δυνατό φόρτο, θυμάμαι χαρακτηριστικά τη φράση «πυρομαχικά και νερό» και θα πηγαίναμε στην Κύπρο. Αρχίσαμε την προετοιμασία στην πλατεία του στρατοπέδου, στο ιστορικό Μάλεμε και γύρω στις 8 με 9 το βράδυ, με πούλμαν και φορτηγά ξεκινήσαμε για το αεροδρόμιο της Σούδας.

Θα πρέπει να πω, ότι ίσως η νιότη μας, ίσως το προσκλητήριο της πατρίδας, το δέχτηκαν όλοι με ενθουσιασμό. Κι όταν λέω όλοι εννοώ από τον διοικητή μέχρι το νεότερο φαντάρο. Κανείς δεν λιποψύχησε, κανένας δεν εξέφρασε αμφιβολίες, άρχισε μια πυρετώδης προετοιμασία και φτάσαμε στο αεροδρόμιο της Σούδας. 

Κατά τις 9 ώρα αρχίσαμε να μπαίνουμε στα αεροπλάνα και ένα - ένα ξεκινούσε, χωρίς να ξέρουμε που πάμε, χωρίς να γίνει ανάλυση πάνω σε χάρτη. Δεν είχαμε στοιχεία όλα έγιναν στο γόνατο. Έτσι λοιπόν νύχτα 21 προς 22 Ιουλίου άρχισαν τα αεροπλάνα να φτάνουν σταδιακά στο αεροδρόμιο της Λευκωσίας. 

Δεν θα μιλήσω για την πτήση, γιατί έχουν γραφτεί βιβλία ολόκληρα. Θέλω να πιστεύω και δεν νομίζω ότι άλλοι άνθρωποι έζησαν αυτό το μεγαλείο, δηλαδή μέσα σε αεροσκάφη, που πολύς κόσμος τα είχε ως αναξιόπιστα εμείς με κέφι πηγαίναμε στη μάχη...»

«Στο καλό κοπέλια, καλό βόλι»...

Ποιο ήταν το κλίμα στη διαδρομή από το Mάλεμε στη Σούδα;

«Όπως ξέρετε ήταν περίοδος εφταετίας, η Κρήτη σε συντριπτικό ποσοστό ήταν εναντίον, εν τούτοις εμείς ξεκινήσαμε από την Μοίρα, τραγουδώντας το πότε θα κάνει ξαστεριά και ο κόσμος μέσα στα Χανιά, καθώς διασχίζαμε την πόλη, μας αποχαιρετούσε, λέγοντας μας « στο καλό κοπέλια», «καλό βόλι» . 

Ήξεραν ότι πάμε σε αποστολή, αλλά δεν γνώριζαν ακριβώς... Όταν φτάσαμε στο αεροδρόμιο της Λευκωσίας, η εκεί φρουρά δεν είχε ειδοποιηθεί από τους δικούς μας, κι αυτό ήταν λάθος, όλα τα αεροπλάνα άρχισαν να βάλλονταν. Αν θυμάμαι καλά ήμασταν στον 7ο ή στον 9ο σχηματισμό».

Θέλω να μας πείτε, φτάνοντας στη Λευκωσία τον Ιούλιο του 1974, η πρώτη εικόνα που αντικρίζετε ποια είναι;

«ΧΑΟΣ!!! Ανοργανωσιά, προχειρότητα, καμία μέριμνα. Στην τύχη όλα. Επιβιώσαμε γιατί ήμασταν μονάδα αγαπημένη, είχαμε καλή διοίκηση. Κυρίως όμως, αυτή η μονάδα είχε ένα φοβερό προνόμιο, δεν γινόταν προπαγάνδα, παρά μόνο δουλειά – δουλειά – δουλειά. Στην Κύπρο είχαμε ένα πλεονέκτημα. Δυο – τρεις αξιωματικοί γνωρίζουν την περιοχή...»

Ποια είναι η πρώτη μάχη που δίνετε;

«Αναλάβαμε την προστασία του αεροδρομίου». Η δύναμη πυρός των Τούρκων ήταν μεγαλύτερη από τη δική σας; « Όχι. Πιστεύω, ακόμα και σήμερα, ότι παρά τα λάθη που είχαν γίνει, ότι αν τότε εκείνο το πρωί βρισκόταν κάποιος που να μπορούσε να συντονίσει τα πράγματα, η Κύπρος θα γινόταν ο τάφος των Τούρκων και θα γινόταν αιτία, για πενήντα χρόνια να μην ξανασηκώσουν κεφάλι. Αλλά ήταν θέμα ηγεσίας...»

Στρατιωτικής και πολιτικής της εποχής....

« Η ηγεσία στις επιχειρήσεις δεν ξεχωρίζει αγαπητέ Γιάννη».

Εσείς που ζήσατε από κοντά την κυπριακή τραγωδία, μπορείτε να κάνετε λόγο για προδοσία;

« Θα ήταν μεγάλη κουβέντα να μιλήσω για προδοσία. Απλώς μου έχει μείνει μια πίκρα στο στόμα, διότι δεν βρέθηκαν άνθρωποι εκείνη τη στιγμή να σηκώσουν το ανάστημα τους. Ας ήταν και χουντικοί, ας ήταν και μακαριακοί...Έλειπε η ηγεσία».

«Σε χαρτόνι έγραψα τα ονόματα των νεκρών»...

Ποιος ήταν ο κωδικός της επιχείρησης;

« Ο κωδικός της επιχείρησης βγήκε μετά...Τον μάθαμε κατόπιν εορτής. Μετά Χριστόν βγήκαν πολλοί προφήτες. Θυμάμαι όμως, ότι δίπλα από το αεροπλάνο περνούσαν τροχιοδεικτικά πυρά, καθόταν δίπλα μου ένας στρατιώτης ο Νικόλαος Φουντουρουδάκης από την Ασή Γωνιά. Γυρίζει και μου λέει: «κυρ λοχαγέ, σφαίρες βλέπω δίπλα». «Όχι, βρε» του λέω, «όπως μαρσάρει το αεροπλάνο πετάει σπίθες. 

Φτάσαμε στο αεροδρόμιο προσγειωθήκαμε, χωρίς να ξέρει κανένας. Γνώση της Κύπρου είχαν δυο – τρεις αξιωματικοί που είχαν υπηρετήσει παλαιότερα, όπως ο Βασίλης ο Μανουράς. Φτάσαμε γύρω στις 2 με 3 τα ξημερώματα. Μας πήραν από κει και μας πήγαν σε ένα χώρο, χωρίς να ξέρουμε τι γίνεται. 

Κουρασμένοι, άυπνοι, λουφάξαμε κάτω από τα δέντρα και περιμέναμε διαταγές. Κατά τις 10 το πρωί, μας φώναξε ο διοικητής, μας είπε που βρισκόμαστε, τι κάνουμε και μας είπε ότι είχε πάει για ενημέρωση στο στρατηγείο. Θυμάμαι χαρακτηριστικά τη φράση του, ότι το προγεφύρωμα των Τούρκων είχε πλάτος γύρω στο ενάμιση χιλιόμετρο κι ένα βάθος γύρω στα 600 μέτρα . Δεν ξέρω πως και γιατί, αλλά τη δική μας τη μονάδα την κρατήσανε για εφεδρεία, δεν την εμπλέξανε, στην πρώτη φάση... Ήμασταν η εφεδρεία του ΓΕΕΦ»..

Σας είχαν κρατήσει για τα δύσκολα;

«Πιθανόν. Κάτι σχεδίαζαν. Το μεσημέρι της 22 Ιουλίου, μας είπε τα μαντάτα στο προσκλητήριο ο διοικητής, ότι έλειπε το προσωπικό από ένα αεροσκάφος, 30 άτομα και επιπλέον ένα αεροσκάφος όπου επικεφαλής ήταν ο συχωρεμένος ο συμμαθητής μου ο Σταύρος ο Μπένος, υπολοχαγός, είχε δεχτεί ένα βλήμα απόφραξης από κάτω.

Εκεί μέσα είχαν σκοτωθεί δυο φαντάροι, ο Οικονομάκης και ο Νόμπελης, κι είχε και εννιά τραυματίες οι οποίοι διακομίστηκαν στο νοσοκομείο. Έτσι λοιπόν σε επιφυλακή, σε ετοιμότητα κάναμε έναν έλεγχο του προσωπικού, μιλήσαμε στους στρατιώτες μας, τους ενθαρρύναμε.

Στις 23 το πρωί, επειδή είχα τα καθήκοντα διευθυντού Α' Γραφείου, έλαχε σε μένα ο κλήρος μαζί με τον ιατρό της μονάδας τον Κοσκινά και τον λοχαγό τον Κυριάκου, να πάμε να κάνουμε αναγνώριση νεκρών. Είχα αυτή την ατυχή αποστολή να πάω να αναγνωρίσω τους νεκρούς. Όταν φτάσαμε στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας, μιλάμε ένας λόφος από κομμάτια του αεροπλάνου και καμένα πτώματα δεξιά αριστερά, όπως τα αρνιά το Πάσχα, πλην τριών που αναγνωρίζονταν. Τους είχαν βρει οι Κύπριοι και τους είχαν βάλει κάτω από ένα Πεύκο.

Τους θυμάμαι σαν τώρα, ήταν ο Τσαλκεράνης, ο Χριστόπουλος και ο Χατζόπουλος. Πήγαμε και τους κάναμε αναγνώριση. Πάνω σε ένα χαρτόνι έγραψα τα ονόματα τους. Αφού τελείωσα το μακάβριο έργο της αναγνώρισης των νεκρών, γύρισα στην έδρα που είχαμε μεταφερθεί. Όταν φτάσαμε είχε φύγει η μονάδα...

« Tαγματάρχης Μανουράς εδώ...»

Προς τα που είχε κατευθυνθεί;

« Μας είπε ο διοικητής ότι το μεγαλύτερο κομμάτι της Μοίρας, με επικεφαλής τον ταγματάρχη Μανουρά ξεκίνησαν να πάνε να πιάσουν το αεροδρόμιο της Λευκωσίας, γιατί απειλείτο. M αζί τους και ο λοκατζής Γεώργιος Χρονιάρης.

Οι μόνοι που είχαμε μείνει πίσω ήμουν εγώ, ο υποδιοικητής της μονάδας ο Κυριάκου, ο διοικητής και δυο – τρεις στρατιώτες. Όταν ξεκινήσαμε για το αεροδρόμιο, φτάνοντας στη Σχολή Γρηγορίου, κοντά στο αεροδρόμιο, δεχτήκαμε καταιγισμό πυρών. Μας βαράγανε, οι Τούρκοι δεν πρέπει να ήταν πάνω από 100 μέτρα . Μιλάμε πάρα πολύ κοντά... Από άγνοια της περιοχής – άλλοι την ξέρανε – πέσαμε στο ρυάκι του δρόμου, γέμισα το όπλο μου και άρχισα να ρίχνω μόνος μου απέναντι και να βαδίζω με κατεύθυνση προς το αεροδρόμιο. Οι άλλοι που ήξεραν την περιοχή μας φώναξαν – αν θυμάμαι καλά πρέπει να ήταν ο λοχαγός ο Κυριάκου – μου λέει «γύρνα πίσω μην πας προς τα κεί».

Μέχρι να γυρίσω πίσω, από μέσα από το αεροδρόμιο αντελήφθησαν τι γινόταν, βγήκε ένα τμήμα, μέσα σε αυτό και ο Χρονιάρης, για να έρθει να μας προστατεύσει. Βγήκε ταυτόχρονα ένα άρμα, εκτελώντας πυρά κατάφεραν να μας απεγκλωβίσουν. Έτσι λοιπόν κρατήσαμε το αεροδρόμιο της Λευκωσίας. Όλη μέρα κρατάγαμε το αεροδρόμιο και ανταλλάσσαμε πυρά με τους Τούρκους. Πρέπει τα δικά μας παιδιά να καθαρίσανε πάρα πολλούς, ίσως κι αυτοί (οι Τούρκοι) δεν ξέρανε πόσοι ακριβώς ήμασταν εκεί, αλλιώς το αεροδρόμιο θα το είχαν πάρει».

Ποιος ήταν ο ρόλος του ταγματάρχη Μανουρά;

« Κάποια στιγμή ήρθαν οι ΟΗΕδες και ζήτησαν να τους παραδώσουμε το αεροδρόμιο».

Από το διοικητή σας;

«Όχι. Μπροστά στις διαπραγματεύσεις ήταν ο Μανουράς. Όταν ήρθαν λοιπόν του είπαν να παραδώσει το αεροδρόμιο. Και θυμάμαι χαρακτηριστικά το διάλογο, επειδή εγώ μιλούσα αγγλικά, ενώ ο Μανουράς δεν μιλούσε. Του είπε ο επικεφαλής των ΟΗΕδων, ένας Αυστριακός, ότι «είναι εντολή του πρέσβη Λαγάκου να παραδοθεί το αεροδρόμιο» και απάντησε με την περιβόητη φράση:

 «Ποιος Λαγάκος, ταγματάρχης Μανουράς εδώ». .. 

Αυτή ήταν η απάντηση του. Πράγματι, ήρθε ο διοικητής μετά έγιναν διαπραγματεύσεις και αφού εξασφαλίσαμε πρώτα ότι θα απομακρυνθούν οι Τούρκοι και θα έχουμε όλα τα εχέγγυα, έτσι την επομένη εγκαταλείψαμε το αεροδρόμιο. 

Στο μεταξύ είχε γίνει και η αλλαγή εξουσίας στην Ελλάδα, με την επιστροφή του Καραμανλή. Κι έτσι για τη Μοίρα, τελειώνει στην ουσία η πρώτη φάση των επιχειρήσεων στην Κύπρο, που αφορούσε αποκλειστικά τη μάχη του αεροδρομίου. Πιστεύω ότι μια μέρα θα μου δοθεί η ευκαιρία να καταγράψω την ιστορία της Πρώτης Μοίρας Καταδρομών. Το χρωστάμε σε αυτούς που έφυγαν, αλλά το χρωστάμε και σε αυτούς που θα έρθουν, γιατί θα έχουμε την ευκαιρία να δείτε τι ήταν αυτό που με οδήγησε σήμερα 30 χρόνια μετά, ενώ είχε κλείσει το στρατόπεδο στο Μάλεμε, να το ξανανοίξω. Και τότε γράφτηκαν πολλά αλλά κανείς δεν με υπερασπίστηκε. 

Πιστεύω όμως, ότι οι ψυχές αυτών που φτερουγίζουν, με δικαιολογούν απόλυτα. Ένας παπάς, που ήταν παλιός καταδρομέας είχε γράψει ένα άρθρο με τον τίτλο, «Το δάκρυ του αρχηγού», που έλεγε ότι την ημέρα που ανοίγαμε το στρατόπεδο στο Μάλεμε, δάκρυσα. Ίσως πολλοί να νόμιζαν ότι δάκρυσα γιατί άνοιγε η μονάδα, εγώ θέλω να πω ότι δάκρυσα γιατί η γαλανόλευκη αγκάλιαζε αυτούς τους ήρωες. Αυτούς τους ήρωες που ξεχάστηκαν πολύ γρήγορα από την πολιτεία. Εμείς δεν τους ξεχάσαμε και μπορώ να σου πω, ότι θα αναλώσω τις δυνάμεις μου, ίσως αυτή η πρώτη συνέντευξη μαζί σου, να είναι και πρώτη ευκαιρία. Νομίζω ότι θα πρέπει αυτό το γεγονός να δοθεί σε όλη του τη διάσταση, για τους 300 της Κρήτης. Συνήθως σε αυτές τις μονάδες πήγαιναν άνθρωποι που δεν είχαν πρόσβαση στο σύστημα. Είχαμε παιδιά από όλα τα μέρη της Ελλάδας».

«Ο Μανουράς κρατάει το αεροδρόμιο και δεν πέφτει στα χέρια των Τούρκων»...

Περιγράψτε μας τον Tαγματάρχη Μανουρά της Κύπρου;

«Ήταν αξιωματικός επιχειρήσεων. Όλες του οι κινήσεις ήταν μετρημένες, επαγγελματικές με αίσθημα ευθύνης, αλλά κυρίως λόγω γνώσεως το χώρου, οι εμπλοκές σε δεύτερη φάση, που η μονάδα μας ενεπλάκη και στη μάχη της Σχολής Γρηγορίου και στη μάχη στο Δάλι, δεν χάσαμε ούτε ένα φαντάρο, είχαμε τρεις με τέσσερις τραυματισμούς. Εμείς δεν κλάψαμε νεκρό».

Από τους πρωταγωνιστές που κράτησαν το αεροδρόμιο;

«Αυτός ήταν ο ιθύνων νους, με τις δικές τους κατευθύνσεις γινόταν όλα. Μέχρι να φτάσει ο διοικητής ήταν μόνος του εκεί. Είχε μια άριστη σχέση με τον διοικητή». Μιλήστε μας για τον άνθρωπο Βασίλειο Μανουρά. «Θα τον περιγράψω από τη μέρα που τον γνώρισα. Είναι ευκαιρία να το πω αυτό εδώ και να το μάθουν οι Ανωγειανοί, να είναι υπερήφανοι για το Μανουρά. 

Ο άνθρωπος αυτός είχε ένα μεγάλο προτέρημα. Είχε ήθος. Hθος που λίγοι αξιωματικοί μπορούσαν να έχουν. Είχε μια θαυμάσια οικογένεια, ανωγειανή και η γυναίκα του. Είχε ευαισθησίες, ήταν παλικάρι. Ο Μανουράς ήταν αξιωματικός εκπαιδεύσεως και επιχειρήσεων. Ευτύχησα με το στρατηγό Μανουρά να έχουμε στενή σχέση για πολλά χρόνια. Tον σέβομαι ιδιαίτερα και πιστεύω ότι μας αγαπάει ιδιαίτερα.

Είχα την τιμή και τη χαρά ως αντισυνταγματάρχης να είμαι διευθυντής του Γ΄ Επιτελικού Γραφείου και ο Μανουράς Διευθυντής Ειδικών Δυνάμεων και για δεκατέσσερις μήνες γράψαμε ιστορία. Δυστυχώς στην πατρίδα μας ποτέ δεν κάνουμε απολογισμό έργου, για να εκτιμήσουμε αναλόγως τους αξιωματικούς. Έτσι στη Διεύθυνση Ειδικών Δυνάμεων τελείωσε η καριέρα του κ. Μανουρά, που για μένα δεν έπρεπε να σταματήσει εκεί. Να σημειώσω, ότι είναι ο μοναδικός αξιωματικός που πολέμησε στην Κύπρο και ξέφυγε και ανέβηκε λίγο παραπάνω, οι πιο πολλοί κόπηκαν καθ΄ οδόν».

«Να εύχεσαι η πατρίδα να γεννάει άντρες σαν τον Γιώργη το Χρονιάρη...»

Στρατηγέ, θέλω να σταθούμε στον άλλο Ανωγειανό, τον Γιώργη τον Χρονιάρη. Θέλω να μου τον περιγράψετε αυτό τον άνθρωπο, ως λοκατζή και ως πολεμιστή στην Κύπρο.

«Εγώ θα σου πω καταρχήν ότι ο Γιώργης ο Χρονιάρης ήταν ένα παιδί που ζούσε αυτό που έκανε. Ήταν ένα αγνό χωριατόπαιδο, είχε το προνόμιο να κατάγεται από το ίδιο χωριό με το Μανουρά και έπρεπε να αποδεικνύει ανά πάσα στιγμή ότι είναι ο καλύτερος. Μάλιστα επειδή ήταν έτσι άνθρωπος ζωντανός, προσπαθούσε σε όλες του τις πράξεις που αφορούσαν το στρατό να αποδείξει ότι δεν ήταν τυχαίος καταδρομέας. Ξέρεις, επειδή εγώ ζήσει όλη μου τη ζωή με τους καταδρομείς έχουν μια δική τους ψυχοσύνθεση.

Μια ψυχοσύνθεση που δεν μπορεί να καταλάβει ο υπόλοιπος στρατός ακόμα και μεγάλοι αξιωματικοί. Ο Γιώργης ο Χρονιάρης ήταν ένα φιλότιμο παιδί, πειθαρχημένος στρατιώτης, λεβέντης. Είχε το χάρισμα, αυτή την αγνότητα να τη βγάζει προς τα έξω. Δεν ήταν κρυψίνος. Χαιρόταν να κάνει τη δουλειά του. Επειδή, εγώ τον είχα και στην προκεχωρημένη εκπαίδευση νεοσυλλέκτων, εκεί που είναι μια δοκιμασία που δεν μένουν όλοι, όσοι αντέξουν μένουν εκεί, αυτός ανταποκρίθηκε απόλυτα. Στη ΜΑΧΗ του αεροδρομίου της Λευκωσίας υπήρξε από τους πρωταγωνιστές...Ότι και να πω τώρα δύσκολα θα με καταλάβεις, πως είναι δυνατόν αυτά τα αγνά χωριατόπαιδα να γίνουν ήρωες»...

Ο καταδρομέας Χρονιάρης είχε και δράση στην Κύπρο, που δεν είναι γνωστή...

«Είναι δύσκολη ερώτηση και θα σας απαντήσω γιατί. Στην περίοδο που ήμασταν κάτω, ιδιαίτερα μεταξύ της πρώτης και δεύτερης φάσης του Κυπριακού, πολλοί και χωρίς να διατυμπανίζεται έπαιρναν διάφορες αποστολές, μικρές ομάδες. Δεν το αποκλείω αλλά δεν μπορώ να το επιβεβαιώσω, ότι ενδεχομένως μια τέτοια αποστολή να πήρε και ο Γ. Χρονιάρης. Αυτά δεν θα...μαθευτούν ποτέ, γιατί οι καταδρομείς μιλάνε με τις πράξεις. Ας το αφήσουμε να πλανάται, γιατί δεν χρειάζεται να τα λέμε όλα...Όμως, ως συγχωριανός σου και ως συγγενής σου, να΄ σαι περήφανος γι΄ αυτόν, να΄ σαι περήφανος! Και να εύχεσαι η πατρίδα σου να γεννάει άντρες σαν τον Γιώργη τον Χρονιάρη, αυτό τα λέει όλα...»

Όλοι Στρατηγέ και οι 300 ήταν ήρωες...

« Κανένας δεν εξαιρείται. Είχαμε δέσει σαν μονάδα, ήμασταν μια οικογένεια. Ακόμα συναντιόμαστε και αγκαλιάζουμε ο ένας τον άλλο. Θα έπρεπε η Α΄ Μοίρα Καταδρομών να αποτελέσει υπόδειγμα. Μη ξεχνάς αγαπητέ Γιάννη, ότι ήταν το μοναδικό τμήμα που πήγε από την Ελλάδα στην Κύπρο. Κανένας άλλος δεν πήγε και η ιστορία αυτής της μονάδας θάφτηκε. Ξέρεις γιατί θάφτηκε; Μέσα στη δίνη των γεγονότων ξεχάστηκε, γιατί δεν ήθελαν να εμφανίσουν ότι υπήρχαν και τμήματα οργανωμένου στρατού».

«Δεν μπορώ να φανταστώ Ειδικές Δυνάμεις χωρίς Ανωγειανούς...»

Στρατηγέ μου έχετε πει ότι οι A νωγειανοί καθόρισαν τη φιλοσοφία σας ως ανώτερος αξιωματικός και στην συνέχεια ως αρχηγός του ΓΕΣ. Τι ήταν αυτό που διακρίνατε στους Ανωγειανούς και σας επηρέασαν τόσο.

« Κοίταξε, άμα θα πω για τους Ανωγειανούς θα παρεξηγηθούν οι Λειβαδιώτες, γιατί κάποτε τσακώνονταν μεταξύ τους για τον αν θα έπρεπε να βγω...Δήμαρχος στα...Ανώγεια ή τα Λιβάδεια. Πέρα από το χιούμορ, ίσως να ταιριάζουν στο χαρακτήρα μου, επειδή είμαι από τη φύση μου αυθόρμητος. Εκείνο που διέκρινα στους πατριώτες σου είναι ότι έχουν λεβεντιά ψυχής, έχουν θέληση, είναι γεννημένοι για τα δύσκολα, αρκεί να βρεις το κουμπί τους. Και το κουμπί είναι απλό, να τους σέβεσαι, όχι να τους χαρίζεις, να τους σέβεσαι, μην τους προσβάλεις. Έλεγαν πολλοί είναι δύσκολο να διοικήσεις τους Ανωγειανούς.

Oι πιο εύκολοι στρατιώτες που διοίκησα ήταν οι Ανωγειανοί και γι΄ αυτό και τους αγαπώ ιδιαίτερα. Θα κάνω εδώ μια παρένθεση και θα σου πω το εξής: Όταν ανέλαβα αρχηγός στις 11 Μαΐου, άσχετα αν μετά το αποδώσαμε στην πολιτική ηγεσία, δική μου απόφαση ήταν και το λέω σήμερα για πρώτη φορά, τη Μοίρα στο Μάλεμε την άνοιξε ο Ντούβας με το έτσι θέλω. Και την άνοιξα γιατί δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα υπήρχαν καταδρομές στην Ελλάδα, χωρίς Ανωγειανούς και Σφακιανούς».

Είναι συγκινητικό αυτό που λέτε...

« Είναι μια πραγματικότητα. Όπως ξέρεις αποστρατεύθηκα στις 28 Φεβρουαρίου, από τις 29 Μαρτίου και μετά μπορούσα να μιλήσω ελεύθερα, μέχρι τις 28 Μαρτίου υπαγόμουν στον στρατιωτικό ποινικό κώδικα. Τώρα δεν υπάγομαι σε κανένα κώδικα, υπάγομαι μόνο στον κώδικα τιμής που πήρα από τους γονείς, γι΄ αυτό και σου μιλάω ελεύθερα». Διαβάζω στο βιογραφικό σας ότι έχετε τραυματιστεί στην Κύπρο; 

« Εκεί στην επιχείρηση του αεροδρομίου, πράγματι δεχτήκαμε πυρά, δεν ήταν τίποτα το ιδιαίτερο. A πλώς στάθηκε η αφορμή να φανεί μια ακόμα φορά τι σημαίνει οργανωμένη μονάδα. Γι΄ αυτό είπα προηγουμένως ότι με σημάδεψε αυτή η μονάδα σε όλη μου τη στρατιωτική ζωή. Μην πιστεύεις αυτά που γράφουν οι εφημερίδες αγαπητέ Γιάννη. Θέλω να πιστέψεις ότι από τις 11 Μαίου 2004 που ανέλαβα Αρχηγός του ΓΕΣ, το όραμα μου ήταν να φτιάξω όλες τις μονάδες στο στιλ της Α΄ Μοίρας Καταδρομών. Μια μονάδα που να διαφεντεύει αγάπη μεταξύ των αξιωματικών. Γι΄ αυτό μετά 32 χρόνια υπάρχει επικοινωνία με τους ανθρώπους εκείνης της Μοίρας».

Αξίζει να τους στήσετε μνημείο...

Κύριε Ντούβα θα πρέπει να υπογραμμίσω ότι ήσαστε ο μοναδικός που πέρασε από τη θέση του αρχηγού ΓΕΣ, έχοντας ρίξει... μια τουφεκιά στους Τούρκους. Κανείς άλλος συνάδελφος σας δεν είχε εμπειρία μάχης... «Με τη μόνη διαφορά αγαπητέ Γιάννη, ότι οι συνάδελφοι των ΜΜΕ αυτό ουδέποτε το ανέφεραν». Δεν το ανέφεραν ποτέ; «Ποτέ! Στους 21 μήνες δεν μνημονεύθηκε ποτέ». 

Στρατηγέ, η εφημερίδα μας η ΑΝΩΓΗ, κάνει μια σκέψη, να αναλάβει μια πρωτοβουλία σε συνεργασία με όλους τους φορείς των Ανωγείων για την ανέγερση ενός συμβολικού μνημείου αφιερωμένο στους Ανωγειανούς μαχητές της Κύπρου και βέβαια σε όλους του Κρητικούς που βρέθηκαν στην φωτιά του ΄74. Σας απευθύνομαι λοιπόν από τώρα την πρόκληση να είστε ο κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης και βέβαια ένας από αυτούς που θα αποκαλύψουν το μνημείο. «Θα είναι η μεγαλύτερη τιμή για μένα, να πάω σε αυτόν τον καθαγιασμένο τόπο, αλλά εγώ θα έλεγα ότι επειδή παντού στήθηκαν προτομές, πολύ καλά θα κάνετε... Εγώ θα σας δώσω και μια άλλη ιδέα, να κάνετε ένα συμπόσιο αφιερωμένο στους Κρήτες του΄ 74 και τότε θα μπορέσω να πω πιο πολλά από ψυχής, γιατί εκτιμώ, ότι πατώντας στα άγια χώματα των Ανωγείων, θα είναι πιο καθαρό το μυαλό μου για να πω κι άλλες κουβέντες, κι άλλες αλήθειες.

Τώρα πια δεν φοβάμαι, έχουμε χρέος απέναντι σε αυτά τα παιδιά που έμειναν στην Κύπρο, αλλά και γι΄ αυτούς που κουβαλήσανε τα τραύματα της Κύπρου και που κανείς δεν γύρισε να τους δει. Μπορώ να σου ιστορίες ολόκληρες με τραυματίες που γύρισαν και δεν είχαν πως να ζήσουν και ζούσαν με ελεημοσύνες και τη μεγαλοσύνη των καταδρομέων, ζούσαν μέχρι να τους βγάλουν συντάξεις του 1949, ...ως μαχητές του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. 

Η ιστορία γράφεται με αυτά τα αγνά παιδιά, με Χρονιάρηδες, με Χνάρηδες, με Μαρήδες, με Καβροχωριανούς,. Η ιστορία αγαπητέ Γιάννη δεν γράφεται ούτε στο «Κάραβελ» που καθόμαστε τώρα ούτε στο Κολωνάκι, αλλά από τα αγνά παιδιά που αφήνουν την γκλίτσα και πιάνουν το τουφέκι» Αρχηγέ, σας ευχαριστώ που δεχτήκατε να μιλήσετε μετά 32 χρόνια για πρώτη φορά, για τις φοβερές εκείνες μέρες του ΄74. «Εγώ σε ευχαριστώ και να είσαι υπερήφανος για την καταγωγή σου»...

«Μάνα το σπίτι μας δεν το πρόσβαλα»...

Ήταν συχνή η αλληλογραφία που είχε ο αείμνηστος Γιώργος Χρονιάρης με τους δικούς του και ιδιαίτερα με το δίδυμο αδερφό του Αντώνη, κατά την διάρκεια των επιχειρήσεων στην Κύπρο. Παρά το γεγονός ότι βρισκόταν στην πρώτη γραμμή του μετώπου, οι δικοί του άνθρωποι δεν έβγαιναν λεπτό από το μυαλό του, όπως φαίνεται μέσα από τις συγκινητικές επιστολές που έστελνε στην οικογένεια του.

«Εν Κύπρο 29 – 9 – 74, το πότε θα φύγουμε δεν το ξέρει κιανείς» γράφει ο Γιώργης στον Αντώνη, «πάντος αν ησυχάσουν τα πράγματα σε κάνα μήνα θα είμαστε κατά κει» και προσθέτει, περιγράφοντας το μέγεθος της επιχείρησης: «μάθε αδερφέ μου ότι εκάμαμε τη μεγαλύτερη και πιο επικίντυνη αποστολή, την πιο επικίντυνη αεροπορική απόβαση που έχει κάνει η Ελλάδα σε όλους τους πολέμους».... 

Σε μια άλλη επιστολή με ημερομηνία 8-10-74, αυτή τη φορά που προς την αδερφή του την Πόπη, δείχνει την καταγωγή του και τις αρχές που μεγάλωσε, σημειώνοντας με περηφάνια: «Χαιρέτα μου τη μάνα και να μου τη φιλήσεις και πες της πως δεν θέλω να στεναχωράται καθόλου, θέλω είναι υπερήφανη γιατί το σπίτι μας δεν το πρόσβαλα πουθενά όσα κι αν τράβηξα»... Όμως, παρά τις φουρτούνες του πολέμου, παρά τις σκληρές μάχες που έδινε στο μέτωπο της Κύπρου, στιγμή δεν βγήκε από το μυαλό του η κοπελιά που αγαπούσε. 

Σε μια επιστολή του με ημερομηνία 23-8-74, ανέφερε: «Να ξέρεις πως η αγάπη σου για μένα είναι το ωραιότερο πράγμα στον κόσμο, κι αν καμιά φορά μάθεις τίποτα για μένα δεν θέλω να λυπηθείς, πες πως δεν με είχες γνωρίσει, πως δεν είμαι αυτός που είμαι. Όπου και να βρίσκεσαι να θυμάσαι πως ένας άνθρωπος σε αγαπά και περιμένει με λαχτάρα ένα γράμμα σου»...

Στην τελευταία σελίδα του γράμματος, εκφράζει τον καημό του για τον έρωτα του μέσα από μια μαντινάδα: «Παρμένη θα ‘λα σε ΄χω εγώ να ΄χε μη μου γυρίσει τση Κύπρου η καταστροφή και μας σε ξεχωρίσει»...

ΟΙ ΚΡΗΤΕΣ ΗΡΩΕΣ ΤHΣ KYΠ POY

Που συμμετείχαν στη μοναδική στα χρονικά της Eλλάδας επιχείρηση αερομεταφοράς, το 1974 ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

1. Αγαπάκης Μιχάλης, Ηράκλειο 2. Αλεξάκης Ιωάννης, Ζαρός 3. Ανδρουλάκης Ιωάννης, Τύλισσος 4. Γρύλλος Δημήτρης, Ηράκλειο 5. Δασκαλάκης Εμμανουήλ, Μεγάλη Βρύση 6. Ζερβάκης Μιχαήλ, Πρινιάς Μαλεβυζίου 7. Καλλέργης Βασίλειος, Τεφέλι 8. Καλλέργης Εμμανουήλ, Ηράκλειο 9. Καμπουράκης Γεώργιος, Βορίζα 10. Κούρος Μαρίνος, Ηράκλειο 11. Κριτσωτάκης Κωνσταντίνος, Ηράκλειο 12. Λαντζουράκης Γεώργιος, Κλήμα 13. Μάκρογλου Ιωάννης, Ηράκλειο 14. Μαυράκης Χρήστος, Ηράκλειο 15. Παναγιωτάκης Μιχαήλ, Ηράκλειο 16. Πεχινάκης Δημήτριος, Ηράκλειο 17. Σπανάκης Αντώνιος, Αφρατή Πεδιάδος 18. Στεφανουδάκης Ιωάννης, Ηράκλειο 19. Σφακιανάκης Ελευθέριος, Ηράκλειο 20. Σφακιανάκης Εμμανουήλ, Πηγαϊδάκι 21. Σφακιανάκης Ιωάννης, Ασήμι 22. Τερζάκης Κωνσταντίνος, Αίμονας 23. Τρευλάκης Μανούσος, Ηράκλειο 24. Τριαλώνης Ιωάννης, Λουτράκι 25. Τσαγκαράκης Δημήτριος, Ασήμι 26. Τσουρακάκης Χαράλαμπος, Αγ. Θωμάς 27. Φαρσαράκης Μιχάλης, Ηράκλειο 28. Φθενός Βασίλειος, Γωνιές ΧΑΝΙΩ N 1. Ηλιάκης Ευτύχιος, Χανιά 2. Λουγιάκης Ευστράτιος, Νέο Χωριό 3. Μαλακωνάκης Αργύριος, Κολυμπάρι 4. Ξυπολιτάκης Κων/νος, Όαση Βαρύπετρου 5. Σκουλούδης Φώτης, Χανιά 6. Σπετσιωτάκης Δημήτριος, Ξέπαπα 7. Τζατζιμάκης Γεώργιος, Χώρα Σφακίων 8. Τσιράκης Στυλιανός, Χανιά 9. Τσιτσιριδάκης Αντώνιος, Χανιά 10. Φωτιάδης Στέφανος, Δαράτσο ΡΕΘΥΜΝΟ Y 1. Μανουράς Βασίλειος, ΑΝΩΓΕΙΑ 2. Χρονιάρης Γεώργιος, ΑΝΩΓΕΙΑ 3. Ανδρουλάκης Γεώργιος, Βολιωνές 4. Αποστολάκης Χαράλαμπος, Ρέθυμνο 5. Καραγιάννης Πέτρος, Αδελιανός Κάμπος 6. Μαθιουδάκης Πέτρος, Ρέθυμνο 7. Μακρυποδάκης Ιωάννης, Ρέθυμνος 8. Μαρής Ιωάννης Λειβάδια 9. Προκοπάκης Προκόπιος, Ρέθυμνο 10. Φουντουραδάκης Νικόλαος, Μυριοκέφαλο Επισκοπής ΛΑΣΙΘΙ OY 1. Γαλανάκης Κωνσταντίνος, Αγ. Νικόλαος 2. Γερακιαννάκης Εμμανουήλ, Νέα Ανατολή 3. Κριτσωτάκης Παντελής, Παχιά Αμμος 4. Μαυρομματάκης Εμμανουήλ, Σφάκα 5. Πεδιαδίτης Εμμανουήλ, Τζερμιάδες 6. Πούλης Ηλίας, Ιεράπετρα 7. Πρατσινάκης Εμμανούλ, Ελούντα 8. Χανιωτάκης Σπύρος, Αγ. Νικόλαος ΚΡΗΤΕΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ 1. Γυπαράκης Κωνσταντίνος από Ασή Γωνιά 2. Καδιανάκης Παύλος από Ηράκλειο 3. Λουράκης Τηλέμαχος από Οροπέδιο Λασιθίου 4. Παπαδάκης Εμμανουήλ 5. Μπικάκης Εμμανουήλ από Μεσσαρά 6. Αμαριωτιάκης Αριστείδης από Νεάπολη Λασιθίου 7. Ηλιάκης Ζαχαρίας από Χανιά 8. Μπαντουράκης Μανόλης

ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΣΤΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΤΟ 1974

1. Καβροχωριανός Νίκος, Μονή Μαλεβυζίου 2. Οικονομάκης Κωνσταντίνος, Ηράκλειο 3. Πρινιανάκης Στυλιανός, Στόλοι 4. Τούλης Ηλίας, Μάραθος Μαλεβιζίου 5. Γιαννακάκης Κοσμάς, Ζουνάκι Κυδωνίας Χανιά 6. Τσιλιβάκης Στέφανος, Χαλέπα Χανιά Πηγή: Τα στοιχεία με τα ονόματα μας δόθηκαν τόσο από τη Λέσχη E ιδικών Δυνάμεων K ρήτης (Έβανς 39 H ράκλειο), όσο κι από το Σύλλογο «ΚΟΜΜΑΝΤΟ ΄74» της Αθήνας και τον πρόεδρο του Παναγιώτη Αφάλη.

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΝΤΟΥΒΑΣ

Ο Νικόλαος Ντούβας γεννήθηκε το 1947 στους Αγίους Αναργύρους Λάρισας, όπου περάτωσε τις γυμνασιακές του σπουδές. Εισήλθε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων το 1966, από την οποία αποφοίτησε το 1970 ως Ανθυπολοχαγός Πεζικού. Αποφοίτησε με άριστα απ' όλα τα σχολεία γενικής στρατιωτικής μόρφωσης στην Ελλάδα, καθώς επίσης και σε ανάλογα σχολεία των ΗΠΑ.

Είναι απόφοιτος της Ανώτατης Σχολής Πολέμου και της Σχολής Εθνικής Άμυνας, πτυχιούχος του Τμήματος Δημοσίου Δικαίου και Πολιτικών Επιστημών της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει υπηρετήσει σε διάφορες Μονάδες Πεζικού - Ειδικών Δυνάμεων και σε Σχηματισμούς, σε διοικητικές και επιτελικές θέσεις. Μεταξύ των άλλων διετέλεσε Διευθυντής 3ου Επιτελικού Γραφείου XVI M εραρχίας Πεζικού, Διοικητής Τάγματος Πεζικού, Διοικητής Μοίρας Αλεξιπτωτιστών, Διευθυντής 3ου Επιτελικού Γραφείου της Διεύθυνσης Ειδικών Δυνάμεων ΓΕΣ, Ακόλουθος Άμυνας και Στρατιωτικός Ακόλουθος στην Ελληνική Πρεσβεία της Βόννης, Υποδιοικητής της ΙΧ Μεραρχίας Πεζικού, Διοικητής της 80 Ανωτάτης Διοίκησης Ταγμάτων Εθνοφυλακής, Διοικητής ΙΙ Μηχανοκίνητης Μεραρχίας Πεζικού, Υποδιοικητής της Ανώτατης Στρατιωτικής Διοίκησης Ελληνικών Νήσων, Διοικητής Στρατηγείου Δυνάμεων Αντίδρασης Ενίσχυσης και Εφεδρείας (Β΄ ΣΣ) και τέλος, Διοικητής 1ης Στρατιάς. Από 11 Μαΐου 2004 ανέλαβε τα καθήκοντα του Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Στρατού. Επιπλέον διαθέτει πολεμική εμπειρία καθόσον έλαβε μέρος στις επιχειρήσεις εναντίον των Τούρκων στην ΚΥΠΡΟ, ως Δκτής Λόχου Καταδρομών, κατά την εισβολή του 1974. Κατά τη διάρκεια της μακράς και παραγωγικής καριέρας του έχει τιμηθεί με τα κάτωθι στρατιωτικά μετάλλια και παράσημα: α. Ανώτερος Ταξιάρχης του Παράσημου του Τάγματος της Τιμής. β. Ανώτερος Ταξιάρχης του Παράσημου του Τάγματος του Φοίνικα. γ. Ταξιάρχης του Τάγματος της Αξίας από πρόεδρο Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. δ. Μετάλλιο Στρατιωτικής Αξίας Α΄ Τάξεως. ε. Διαμνημόνευση Ευδοκίμου Διοικήσεως Α΄ Τάξεως. στ. Διαμνημόνευση Υπηρεσιών Αξ/κού Επιτελούς Α΄ Τάξεως. ζ. Διαμνημόνευση Ηγεσίας Σχηματισμού Α΄ Τάξεως. η. Διαμνημόνευση Αξίας και Τιμής. θ. Παράσημο τιμής Interforce από τον Α/ΓΕΣ του Ιταλικού Σ.Ξ A ποστρατεύτηκε την 28η Φεβρουαρίου 2006, με το βαθμό του Στρατηγού. Ομιλεί άριστα την Αγγλική και Γερμανική γλώσσα. Ο Νικόλαος Ντούβας είναι παντρεμένος με την κ. Ελένη Σχολινάκη και έχει 1 κόρη την Αναστασία. Έχει ως χόμπι την ποδηλασία και το διάβασμα βιβλίων.

Ραντεβού στ΄ Ανώγεια.....

Ως ανταποκριτής εδώ και δώδεκα χρόνια του ραδιοφωνικού σταθμού «ΑΣΤΡΑ» της Κύπρου με έδρα τη Λευκωσία, γνώριζα για τη δράση των Ανωγειανών Μαχητών κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής το 1974, από μαρτυρίες φίλων στην Μεγαλόνησο. Δεν γνώριζα όμως, λεπτομέρειες γύρω από την αντίσταση τους και τις ηρωικές τους πράξεις. Όταν πληροφορήθηκα ότι μαζί τους ήταν ως υπολοχαγός τότε, ο μέχρι πρότινος Αρχηγός ΓΕΣ Νικόλαος Ντούβας, επικοινώνησα αμέσως με το Πεντάγωνο ζητώντας του να μας μιλήσει για τις δύσκολες ημέρες του 1974.

Ήταν δύσκολο για τον Στρατηγό Ντούβα να καταθέσει τις απόψεις του, ενόσω ήταν εν ενεργεία Αρχηγός. Μου είχε δώσει ωστόσο την υπόσχεση, μέσω του εκπροσώπου Τύπου του ΓΕΣ, ότι κάποια στιγμή θα «άνοιγε» τα χαρτιά του. Πράγματι, λίγες μόλις ημέρες μετά την παράδοση των καθηκόντων του, στις 28 Φεβρουαρίου του 2006, τηλεφώνησα στον Αρχηγό ζητώντας του να τα πούμε από κοντά. Στην πρώτη εκείνη τηλεφωνική επικοινωνία μιλούσε με θαυμασμό για τους Ανωγειανούς, αλλά και για όλους τους Κρητικούς που υπηρέτησε μαζί τους. 

Κλείσαμε έτσι ένα πρώτο ραντεβού, χωρίς κασετόφωνο, στην καφετέρια του ξενοδοχείου «Κάραβελ». Δεν μπορούσε όμως, ακόμα να παραχωρήσει τη συνέντευξη, γιατί για ένα μήνα, από την αποστρατεία του ήταν δεσμευμένος από τον στρατιωτικό ποινικό κώδικα. Το πρώτο πράγμα που σκέφτεσαι μόλις συναντήσεις αυτό τον άνθρωπο, είναι ότι έχει ψυχή μέσα του. Είναι γεννημένος για τα δύσκολα. Εξάλλου είναι ο μοναδικός που πέρασε από την θέση του Αρχηγού ΓΕΣ με πολεμική εμπειρία. Από τη πρώτη στιγμή της κουβέντας μιλούσε με ιδιαίτερο θαυμασμό για τους Ανωγειανούς, τους Σφακιανούς, τους Λειβαδιώτες και όλα εκείνα τα παιδιά που πολέμησαν στην Κύπρο. «Ήταν όλοι ήρωες» θα πει.

Σπιθοβολούσαν τα μάτια του, όταν μιλούσε για το Χρονιάρη, το Μανουρά, τον Καβροχωριανό από τη Μονή, τον Μαρή τον Κόκκινο, και το Χνάρη από τα Λειβάδια, το Φθενό από τις Γωνιές, τον Οικονομάκη από το Ζαρό και για όλα εκείνα τα αγνά παιδιά που έγραψαν χρυσές σελίδες στη νεότερη ελληνική ιστορία. Πάρα ταύτα όμως, η πατρίδα τους λησμόνησε και για να μη φανεί ότι η χώρα μας έστειλε τακτικό στρατό στην Κύπρο, τους έδωσε, σε όσους έδωσε, συντάξεις χαρακτηρίζοντας τους ....ως πολεμιστές του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Όμως, οι άνθρωποι αυτοί πρέπει να τιμηθούν και να αποκατασταθούν.

Η «ΑΝΩΓΗ», με τις λίγες δυνάμεις που έχει, σε συνεργασία με όλους τους φορείς των Ανωγείων και την Κυπριακή κυβέρνηση, με την οποία είμαστε σε επαφή, αναλαμβάνει πρωτοβουλία, την οποία και επικροτεί ο π. Αρχηγός ΓΕΣ, για την ανέγερση ενός συμβολικού μνημείου, αφιερωμένο στους Ανωγειανούς μαχητές, τους Κρήτες μαχητές και πάνω από όλα στους έξι συμπατριώτες μας που άφησαν τα κόκαλα τους στην Κύπρο το 1974. Εκείνο που ομολογουμένως με συγκίνησε στη συνομιλία μου με τον Στρατηγό ήταν όταν μου αποκάλυψε ότι τη Μοίρα Καταδρομών στο Μάλεμε την επαναλειτούργησε ως αρχηγός ΓΕΣ, γιατί δεν μπορούσε να φανταστεί ειδικές δυνάμεις χωρίς Ανωγειανούς και Σφακιανούς... 

Αφού κάναμε μια πρώτη ανασκόπηση των πραγμάτων, ανανεώσαμε το ραντεβού μας σε λίγες ημέρες, τότε που δεν θα υπήρχε καμία δέσμευση. Πράγματι στις 2 Απριλίου βρεθήκαμε στον ίδιο σημείο και μιλήσαμε για όλα όσα διαβάσατε στις διπλανές στήλες. Κλείνοντας τη συνέντευξη μας έδωσε την υπόσχεση, να έρθει στα Ανώγεια μέσα στο καλοκαίρι και να μιλήσει από κοντά για τη δράση των ΗΡΩΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ. Ραντεβού στα Ανώγεια...

ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΣΟΥΛΑΣ

ΕΦΗΜ.ΑΝΩΓΗ

Ομιλία κ. Γιώργου Υιατρού, Ιούλιος 2010. ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ ΑΞΙΖΕΙ.

Ώρα οκτώ και είκοσι. Ποια μέρα; Η μέρα δεν έχει πια καμιά σημασία. Όλες ίδιες είναι. Εμείς τις κάναμε να μοιάζουν έτσι. Ανοίγω την τηλεόραση γνωρίζοντας τι θα ακολουθήσει. Μετά τους τίτλους ειδήσεων ξεκινά το ίδιο τροπάριο. Μιζέρια, ενδοτισμός, ηττοπάθεια, αποτυχία, αλληλοκατανομή  ευθυνών. 

Καμουφλαρισμένα πίσω από το αγαπημένο μας χαμόγελο. Αυτό του καλού παιδιού.

Η τηλεόραση κλείνει για ακόμα μια φορά. Θα ανοίξει πιθανόν μετά για τα αθλητικά, αφού ακούγοντας καθημερινά τα τεκταινόμενα στο εθνικό μας πρόβλημα κινδυνεύει πλέον η ψυχική μου υγεία.

Πως φτάσαμε αλήθεια ως εδώ είναι να αναρωτιέται κανείς. Κάθε χρόνο και  χειρότερα. Κάθε προσπάθεια που ξεκινά και μια αποτυχία από την αρχή  χρεωμένη σ αυτήν. Τριάντα έξι χρόνια φθίνουσας πορείας και κατρακύλας. Τι κι αν κοιτάξαμε όλα αυτά τα χρόνια το μέλλον από όλων των χρωματισμών τα μάτια. Γαλάζια, κόκκινα και με συνδυασμούς.

Από την σύσταση του κράτους μας το 1960 και ενώ περιμέναμε τα καλύτερα, σύννεφα άρχισαν να μαζεύονται. Με τους μισούς να χαίρονται για το νέο μας κράτος και κάποιους άλλους να το θεωρούν επιβαλλόμενο κακό. Ακόμα δεν το ξεπεράσαμε. Την κατάληξη θα την θυμόμαστε πάντα.

Κάποιοι αποφάσισαν ότι ο πρώτος μας πρόεδρος ήταν ακατάλληλος. Ακολουθεί…πραξικόπημα, εισβολή…το έγκλημα στο νησί.

-”Σωτήρη μεν πάεις” λέει η μάνα μου στον πατέρα μου εκείνο το πρωί της 20ης  Ιουλίου. “Εν να  σε σκοτώσουν”.

-”Τζιε να μείνω …..εν να με σκοτώσουν οι δικοί μας”, ήταν η απάντηση του.  Οι δικοί μας; Πόσο δίκαιο μπορεί να έχει κάποιος ΔΙΚΟΣ ΜΑΣ άμα σκοτώνει τον ίδιο του τον αδελφό; Όσοι έκαναν τον λαό να κλάψει με τα εγκλήματα τους, αν μην αναρωτιούνται αν είχαν δίκιο ή άδικο. Γιατί είχαν λάθος έτσι κι αλλιώς.

  Τελικά ο Σωτήρης Γιατρού δεν γύρισε. Τα όνειρα του σταμάτησαν όταν τον έστησαν στο εκτελεστικό απóσπασμα λίγα μέτρα από το γήπεδο Γ.Σ. Πράξανδρος της Κερύνειας στις 23 Ιουλίου σε ηλικία 23 ετών, αφήνοντας την γυναίκα του στον ένατο μήνα της εγκυμοσύνης της. Σε μια βδομάδα γεννήθηκε και το παιδί τους. Ένα παιδί που έχετε την τύχη ή την ατυχία να βρίσκεται αυτή τη στιγμή μπροστά σας. Πόσα τέτοια ζήσαμε…Πόσο πονέσαμε…Οι μάνες…με τις φωτογραφίες στο χέρι…Να τις σηκώνουν προς τον ουρανό προσδοκώντας ίσως μόνο από τον Ύψιστο να δώσει τέλος στον πόνο τους.

Αυτό όμως μας πείσμωσε. Τότε γνωρίζαμε καλά την λέξη αγώνας. Μας συντρόφευε…Ήταν ο καιρός του ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ. Αλήθεια το θυμάστε; Ήταν ο καιρός του “Λογαριάσατε λάθος με τον νου σας εμπόροι, δεν μετριέται πατρίδα λευτεριά με τον πήχη”. Ήταν ο καιρός που ο Γιώργος Νταλάρας γέμιζε γήπεδα   τραγουδώντας για την Κύπρο. Ήταν ο καιρός που υπήρχε κατοχή, πρόσφυγες, αγνοούμενοι.

Που χάθηκαν όλα αυτά; Μόδα και πέρασε; Μιλάς σήμερα για κατοχή, αγνοούμενους και πρόσφυγες και αυτόματα θέτεις εαυτόν εκτός κλίματος. Είσαι παράλογος και μαξιμαλιστής.

-Ρε φίλε, με ρωτάει προ δύο μηνών ο φίλος μου ο Ανδρέας, γιατί φοράς μαύρα;

-Φίλε μου έθαψα τον πατέρα μου. Βρέθηκε σε ομαδικό τάφο στην Κερύνεια.

- “Συλλυπητήρια φίλε μου αλλά να σου πω και κάτι και να μην με παρεξηγήσεις; Τζιε εμείς εκάμαμεν πολλά τότε”, μου είπε.

Τον κοίταξα στα μάτια προσπαθώντας να ξεχωρίσω αν αυτό που μου είπε, πηγάζει από την μεγαλοψυχία του λαού μας ή από την θολούρα της καλοπέρασης μας, ή ίσως επειδή θέλουμε την δικαιολογία μας για τον βιασμό που συντελείται στην περηφάνια μας και που δεν τολμούμε να τον παραδεχτούμε.

Κάναμε και εμείς. Κάνανε και αυτοί. Οι εποχές ήταν δύσκολες. Ψυχρός πόλεμος, διαίρει και βασίλευε…αλληλοσπαραγμός των λαών.

Εμείς όμως, και διορθώστε με αν κάνω λάθος, δεν κατακτήσαμε το 35% της Τουρκίας και να το κατέχουμε για 36 χρόνια. Δεν προσφυγοποιήσαμε τόσες χιλιάδες κόσμο, δεν εποικήσαμε, δεν αλλοιώσαμε και δεν καταστρέψαμε την πολιτιστική τους κληρονομιά. Ας βάλουμε επιτέλους σε μια τάξη την κρίση μας. Πρέπει να ξυπνήσουμε. Έχουμε απέναντι μας ένα δολοφόνο λαών και εμείς καλλωπιζόμαστε. 

Αρμένιοι, Πόντιοι, Έλληνες, Κούρδοι σφαγιάστηκαν και αυτή η χώρα αρνείται πεισματικά ότι ευθύνεται. Ενώ εμείς οι μεγαλόψυχοι, μοιράσαμε πενήντα-πενήντα τις ευθύνες θύτη-θύματος. Αυτό το λέτε λογική; Αυτό τελικά είναι ελεύθερη σκέψη; Αυτό είναι δικαιοσύνη; Αν διεκδικήσουμε από τους ισχυρούς της γης το δίκιο μας πιστεύοντας σ’ όλα αυτά, το μούντζωμα θα μας  είναι λίγο.

Εγώ σ αυτό τον τόπο δεν θέλω απλά να επιβιώσω. Θέλω να ζήσω. Δεν θέλω να αναπνέω. Θέλω να αναπνέω ελεύθερα. Αν μπορούν ας βρούν τη διαφορά όσοι το πρόσταγμα έχουν.. Ας σηκώσουν το ανάστημα τους. Ας αναζητήσουν την χαμένη τους περηφάνια. Ας διεκδικήσουν επιτέλους τα δίκια μας. Τα δικά μας, αν δεν  τα  θεωρούν και δικά τους. Αυτός είναι ο λόγος που έχουν το πρόσταγμα και όχι μόνο για να το στερούν από τους άλλους (γαλάζιους ή κόκκινους)…Ας  αντιπαραθέσουν την πολιτική του καλού παιδιού με τα λόγια των γονιών και των παππούδων μας…

… “Απόν εσύντισιεν εθάψαν τον ζωντανόν”. Μην θάψετε το μέλλον των παιδιών μας για το χαμόγελο της νέας τάξης πραγμάτων. Το χαμόγελο που μοιράζουμε απλόχερα στα κέντρα λήψης αποφάσεων και στα μέσα ενημέρωσης κερδίζει μόνο το δικό τους γλοιώδες και υποκριτικό αντιχαμόγελο. Γιατί μετά χαίρονται που για ακόμα μια φορά σκύψαμε το κεφάλι και υποκύψαμε στις ορέξεις τους. Μην προβάλλετε μόνο τις επιθυμίες σας και την καλή σας πρόθεση. Καλή πρόθεση έχουμε όλοι αλλά ποτέ δεν θα έχουμε το πρόσταγμα. Να θυμάστε πως τα μικρά μυαλά έχουν επιθυμίες μα και μεγάλους στόχους. Εμείς έχουμε ανάγκη μόνο τα δεύτερα.

Υπάρχει όμως και ο άλλος τρόπος σκέψης. Η σκέψη του: Τι θα απογίνουμε χωρίς βαρβάρους. Κάτι που καμουφλάρει την ανικανότητα μας. Διεκδικούμε επίσης τα ελάχιστα για να μην μας πιστώσει κανένας την αποτυχία. Αφού δεν ζητήσαμε κάτι παραπάνω άρα πετύχαμε. Μπορούμε να βγούμε στους δρόμους να το  πανηγυρίσουμε κιόλας.

Σε μια συζήτηση που είχα με κάποιο φίλο μου προ ολίγων ημερών μου είπε το εξής συνταρακτικό. Στην Γαλλία όπου σπούδαζε, μιλώντας με κάποιο φίλο του Τούρκο, του εκμυστηρεύτηκε πως ακόμα και εκεί, οι Τούρκοι μαθαίνουν να φανατίζονται μέσω των βιβλίων της ιστορίας τους. Και όχι αυτών των βιβλίων που μας δείχνουν πως διδάσκονται και που εμείς οι αφελείς πιστεύουμε. Τόσα χρόνια πέρασαν και η ιστορία τους παραμένει η ίδια. Φανατισμός, διαστρέβλωση, εθνικισμός.

Με αυτό τον τρόπο δεν αποκοιμούνται ποτέ.

Και μετά  από 100 χρόνια οι ασπίδες άμυνας τους θα στέκουν το ίδιο γερές.

Ενώ εμείς; Οι καλοπερασάκηδες Νεοκύπριοι. Οι σύγχρονοι πλέον Ευρωπαίοι; Ας αλλάξουμε τα δικά μας βιβλία ιστορίας. Οι αγώνες δεν χρειάζονται. Απαγχονίστηκε ο Παλληκαρίδης; Ας πρόσεχε. Έγινε εισβολή; Όχι ακριβώς…αλλά  και έτσι νάταν είχαν και αυτοί τους λόγους τους που την έκαναν. Ας μην χαλάμε το κλίμα. Αύριο θα ζούμε πλάι πλάι. Αγώνες και ιστορικές μνήμες; Θα αντέξουμε και χωρίς αυτές.

Αν οι γνώστες λοιπόν της ιστορικής συγγραφής θέλουν να βοηθήσουν πραγματικά το λαό, υπάρχει τρόπος. Εξαγνίστε την ιστορία αλλά μην την ωραιοποιείτε και να την τεντώνετε όπως σας βολεύει. Σεβαστείτε τουλάχιστον αυτούς που πίστεψαν σε ιδανικά και θυσιάστηκαν. Aυτοί δε γεννήθηκαν καναπεδόπληκτοι, με δουλικό και κοσμικές συγκεντρώσεις, πολυτελή αυτοκίνητα και οδηγούς.

Πριν αλλάξετε έστω και ένα γράμμα από την ιστορία δώστε την απάντηση στο ερώτημα που σας κάνω, ευθύς αμέσως. Ποια σημαία αγαπάτε και τιμάτε περισσότερο; Ελληνική ή Κυπριακή; Και γιατί; Γιατί ακόμα και τα αντικατοχικά συλλαλητήρια τα χωρίζετε σε γαλάζιες και λευκές (ανάλογα με τις σημαίες) περιοχές; Απαντάτε επίσης αν η Κύπρος είναι ελληνική ή αν ανήκει στο λαό της;

Για σαράντα χρόνια τώρα πολλοί δεν θέλουν να απαντήσουν στα πιο βασικά ερωτήματα που υποβόσκουν σε κάθε μας προσπάθεια. Θέλουν άραγε να δώσουν απαντήσεις ή όχι; Ίσως να προτιμούν το «Μη μου τους κύκλους τάραττε», ούτως ώστε με το πιο απλό κάλεσμα να δηλώνουν παρών κάθε εκλογών την μέρα.

Κάθε λέξη που θέλεις να αλλάξει κάποιος στην ιστορία πρέπει να νοιώθει πως κάθεται στην άλλη άκρη του τραπεζιού και τον κοιτάζει μια μαυροφορεμένη γυναίκα που μπορεί να είναι, μάνα αγνοουμένου, αδελφή απαγχονισμένου, πρόσφυγας με ξεκληρισμένη τη μισή της φαμίλια και όλα της τα όνειρα…

Οι αδελφοί μας οι Τουρκοκύπριοι. Αγαπημένη έκφραση και πολύ της μόδας. Όσο πιο πολύ την χρησιμοποιείς τόσο πιο ΙΝ είσαι. Κανένα μα το Θεό πρόβλημα δεν έχω με αυτούς τους ανθρώπους. Μέχρι που πήγα και στο κατεχόμενο σπίτι των γονιών μου στο Έξω-μετόχι και με κέρασαν καφέ. 

Καλοί άνθρωποι. Τουλάχιστον οι συγκεκριμένοι. Ερχόμενοι στις ελεύθερες περιοχές πριν λίγες μέρες όμως μου το είπαν καθαρά. Εμείς “ότι δικαιούμαστε που ποδά θέλουμεν το”. Ζήτησαν και βοήθεια. Να τους κανονίσω για να μην τους καθυστερήσουν. Για να πάρουν όσο πιο γρήγορα γίνεται ότι δικαιούνται. Σκέφτηκα: Τι άσχημο πράγμα η ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ…Να μένουν σπίτι μου, να επωφελούνται των παροχών του κράτους  μου και να είναι και απομονωμένοι.

Δεν φταίνε αυτοί. Φταίμε εμείς. Να μας έχουν το βόρειο μέρος της πατρίδας μας ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΟ και εμείς το νότιο ΑΝΕΧΟΜΕΝΟ, αφού ανεχόμαστε όλα αυτά τα παράδοξα. Όσων λοιπόν η προσπάθεια είναι η συμφιλίωση Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων πρέπει να προσέξουν γιατί ο λαός είναι πολύ κοντά στα όρια των αντοχών του. Αν δεν προσέξουν, σε λίγο χρόνο το όραμα τους για συμφιλίωση θα καταστραφεί μπροστά στα μάτια τους. Και αυτή η συμφιλίωση ίσως είναι και το μόνο θετικό.

Στον αντίποδα σκεφτείτε τους χιλιάδες έποικους που θα μας μείνουν σαν σε προσφορά 1 συν 1, τον στρατό, τις Τουρκικές εγγυήσεις αλλά και όλα όσα απλόχερα προτείνουμε εμείς, από μόνοι μας.

Ενότητα…μια υπέροχη λέξη. Κύπρος…μια μικρή γειτονία της παγκόσμιας μεγαλούπολης. 

Μισό εκατομμύριο ψυχές όλες κι όλες. Η φωνή της πρέπει να είναι μια για να μπορεί να ακουστεί πιο δυνατά στην οχληρία της μεγαλούπολης αυτής. Εμείς όμως και ως συνήθως λειτουργούμε πιο δημοκρατικά. Κάθε πολιτικός λοιπόν και μια γνώμη. Κοινή γραμμή δράσης; Εδώ γελάμε. Ή κλαίμε. Ανάλογα. Μας βλέπουν και οι έξωθεν και διερωτώνται με ποιο θέλω μας να συνταχτούν; 

Όχι πως το θέλουν. Απλά για  να κρατούν τα προσχήματα. Ενότητα στο εθνικό συμβούλιο δεν υπάρχει και δεν προβλέπεται να υπάρξει, όμως έχουν όλοι ελεύθερα την γνώμη τους εκφράσει. Ως συνήθως και παραδόξως είχαν και όλοι δίκαιο. Άρα ούτε εδώ σύμπνοια. Αν με ότι έχω πει έως τώρα είμαι στα όρια κάρτας (πιθανόν κίτρινης), αν εκφραστώ πως νοιώθω για την ανάγκη ενότητας στο εθνικό μας θέμα η κάρτα ίσως αλλάξει χρώμα και γίνει κόκκινη…

Τα κακά μας είναι “συνότζιερα του κόσμου” όπως και η φυλή μας. Αυτό δεν θα  σταματήσω να το πιστεύω ποτέ. Είμαστε όμως τώρα σε ένα σημείο που δεν υπάρχουν περιθώρια. Η αγωνιστικότητα μας αποκοιμήθηκε, η ενότητα μας διασπάστηκε, οι ήττες μας είναι διαδοχικές και σε όλα τα επίπεδα. Οι δηλώσεις τις πιο πολλές φορές ακούονται σαν δικαιολογίες για τις συμφορές που μας βρίσκουν και άλλοτε σαν απολογίες στα αυτιά του λαού. Ελπίζω να γνωρίζετε ποιοι έχουν την ανάγκη ή την υποχρέωση απολογίας.

“Μη γίνεις ποτέ δούλος οικειοθελώς όσο ζεις, ενώ μπορείς να πεθάνεις ελεύθερος.” Τάδε Έφη  Ευριπίδης. Τουλάχιστον αυτόν θα δυσκολευτούμε πολύ να τον διαγράψουμε από την ιστορία.

Σας ευχαριστώ.

Γιώργος Υιατρού