Πόλεμος χωρίς τέλος στην Τουρκία Ο μακροχρόνιος πόλεμος της Τουρκίας εναντίον των Κούρδων ανταρτών εντείνεται και πάλι.

Πρέπει οι Τούρκοι και οι Κούρδοι να ζουν μαζί; Η απάντηση για τους Κούρδους που ζουν στο έδαφος του τουρκικού κράτους είναι ένα σαφές «όχι». Από το 1984 οι αντάρτες του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK) πραγματοποιούν έναν αδυσώπητο απελευθερωτικό αγώνα. Τους τελευταίους μήνες μάλιστα το PKK έχει αυξήσει τις επιθέσεις, σκοτώνοντας δεκάδες Τούρκους στρατιώτες στις νοτιοανατολικές περιοχές, όπου κυριαρχεί το κουρδικό στοιχείο. Στις 20 Ιουλίου, οι Κούρδοι αντάρτες 
επιτέθηκαν κοντά στην πόλη Τσουκουρτσά, σκοτώνοντας 6 στρατιώτες και τραυματίζοντας άλλους 15.

Ενισχύεται η ιδέα του «διαχωρισμού»

Όλο και περισσότεροι Τούρκοι αναρωτιούνται αν η συμβίωση με τους περίπου 14 εκατομμύρια Κούρδους έχει κάποιος όφελος και νόημα. Ξεχάστε ότι η Κωνσταντινούπολη είναι η μεγαλύτερη κουρδική πόλη στην κόσμο και ότι μόνο ελάχιστες από τις επαρχίες που διεκδικούν οι Κούρδοι παρουσιάζουν εθνική ομοιογένεια. Οι συζητήσεις στην τηλεόραση και στα μπλογκς υποστηρίζουν ολοένα και πιο συχνά την ιδέα ότι οι Κούρδοι θα πρέπει να ακολουθήσουν το δικό τους δρόμο. Ο Όνουρ Σαχίν, πρόεδρος του Αγροτικού Επιμελητηρίου της Μαύρης Θάλασσας στην επαρχία Ορντού, τόνισε ότι ο ίδιος και οι συνάδελφοί του παραγωγοί δεν θα χρησιμοποιήσουν πλέον από εδώ και πέρα εποχιακούς Κούρδους εργάτες για την συγκομιδή των φουντουκιών.

Εν τω μεταξύ και ο τουρκικός στρατός εντείνει τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις κατά του PKK. Το μετριοπαθές Ισλαμικό Κόμμα της Δικαιοσύνης και της Ανάπτυξης (AK Party), που κυβερνάει τη χώρα από το 2002, σχεδιάζει να αναπτύξει έναν νέο επαγγελματικό στρατό στα σύνορα με το Ιράκ, όπου βρίσκεται ο παράδεισος του PKK. Πολλοί φοβούνται ότι θα επαναληφθούν οι ακρότητες της δεκαετίας του 1990, όταν εκκενώθηκαν βίαια 3.000 κουρδικά χωριά και χιλιάδες Κούρδοι φυλακίστηκαν, δολοφονήθηκαν ή απλά εξαφανίστηκαν.

Πέρα από τα σύνορα, πληθαίνουν οι τουρκικές αεροπορικές επιδρομές κατά των βάσεων του PKK στα βουνά του βορείου Ιράκ. Οι ΗΠΑ βοηθούν προμηθεύοντας με πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών τους και διευρύνοντας τους αεροδιαδρόμους που χρησιμοποιούν τα τουρκικά πολεμικά αεροσκάφη. Ωστόσο, οι Αμερικανοί ανησυχούν με την πίεση που ασκεί η Άγκυρα στους Κούρδους του Ιράκ να παραδώσουν 200 αντάρτες και ορισμένους ηγέτες τους. Το τελευταίο πράγμα που θα ήθελαν οι ΗΠΑ να δουν θα ήταν ένας πόλεμος μεταξύ της Τουρκίας και των Κούρδων του Ιράκ.

Το «άνοιγμα» προς του Κούρδους

Η κατάσταση που επικρατεί αυτή τη στιγμή στην Ανατολία απέχει πολύ απ' όσα υπόσχονταν η κυβέρνηση με το «άνοιγα» προς τους Κούρδους. Έκανε ειρήνη με τους Κούρδους του Ιράκ και άνοιξε ένα προξενείο στην πρωτεύουσα Ερμπίλ. Στο εσωτερικό της Τουρκίας ο Ερντογάν προχώρησε σε μία σειρά από πολιτικές και πολιτιστικές μεταρρυθμίσεις προκειμένου να οδηγήσει το PKK να καταθέσει τα όπλα, που είχε κηρύξει μονομερή κατάπαυση του πυρός τον Απρίλιο και η οποία ωστόσο δεν τέθηκε πλήρως σε ισχύ. Με το άνοιγμά της Άγκυρας προς τους Κούρδους, επέστρεψαν 34 αντάρτες από το Ιράκ. Η εμφάνισή τους όμως στις πόλεις της ΝΑ Τουρκίας με πλήρη στρατιωτική εξάρτηση, περιοδεύοντας ως νικητές, προκάλεσε την έντονη αντίδραση της τουρκικής κοινής γνώμης. Η κυβέρνηση απάντησε με συλλήψεις μελών του Κόμματος για την Ειρήνη και τη Δημοκρατία, που διάκειται φιλικά υπέρ των Κούρδων, κατηγορώντας τους για συμμετοχή στο PKK. Οι μισοί από τους αντάρτες που επέστρεψαν δικάστηκαν επειδή αρνήθηκαν να δηλώσουν μετάνοια. Δέκα άτομα φυλακίσθηκαν, ενώ το PKK τερμάτισε τον προηγούμενο την κατάπαυση του πυρός.

Ωστόσο, υπάρχουν και οι φωνές που ζητούν ειρήνη. Μία ομάδα Τούρκων διανοούμενων πραγματοποίησε εκστρατεία συγκεντρώνοντας υπογραφές ζητώντας από την κυβέρνηση να αλλάξει ένα αμφιλεγόμενο άρθρο σύμφωνα με το οποίο όλοι οι Τούρκοι υπήκοοι είναι και Τούρκοι. Ένας δήμαρχος του AK πρότεινε ότι οι Τούρκοι άντρες θα πρέπει να παίρνουν ως δεύτερη σύζυγο μία Κούρδισα. Άλλοι υποστηρίζουν ότι το AK θα πρέπει να μιλήσει με τον φυλακισμένο ηγέτη του PKK, Αμπντουλάχ Οτσαλάν. Παρότι ο τελευταίος βρίσκεται φυλακισμένος εδώ και 11 χρόνια σε ένα νησί-φυλακή στην Κωνσταντινούπολη, οι αντάρτες είναι πιστοί σε αυτόν, ενώ επηρεάζει ακόμη εκατομμύρια Κούρδους

Στην πραγματικότητα, οι μυστικές υπηρεσίες και η ασφάλεια της χώρας έχουν ξεκινήσει μυστικές συνομιλίες με τον Οτσαλάν. Επιπλέον, ο Μουράτ Καραγιλάν, διοικητής του PKK στο βόρειο Ιράκ, δηλώνει ότι η ομάδα του θέλει να μιλήσει με πολιτικούς, όχι με φαντάσματα, ενώ πρότεινε και διμερή κατάπαυση του πυρός. Ωστόσο, η Τουρκία οδεύει σε εκλογές τον Ιούλιο του 2011 και ο Ερντογάν δεν θέλει να διακινδυνεύσει την ενίσχυση του εθνικισμού ξεκινώντας διάλογο με μία ομάδα που έχει χαρακτηριστεί από το επίσημο τουρκικό κράτος και τους δυτικούς συμμάχους του ως τρομοκρατική. Από την άλλη πλευρά ο Τούρκος πρωθυπουργός γνωρίζει ότι εάν εγκαταλείψει τις μεταρρυθμίσεις και ξεκινήσει πόλεμο θα ενισχύει τους αντιπάλους του στο στρατό.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από Economist

Το τρίγωνο της αντιπαλότητας Ιράν – Ισραήλ – Τουρκία.

του Δρ. Κωνσταντίνου Γρίβα*

Τουρκία και Ιράν απειλούν το Κουρδιστάν και ενισχύουν τη Χεζμπολάχ και τη Χαμάς κατά του Ισραήλ. Το Ισραήλ απαντά με μοντέλο ολοκληρωτικού πολέμου…

Στο τρίγωνο της αντιπαλότητας Ιράν – Ισραήλ – Τουρκία, που τείνει να διαμορφωθεί στη Μέση Ανατολή, δεσπόζει ένα κομβικό κράτος ή, μάλλον, ένα εν δυνάμει κράτος, το οποίο επηρεάζει σημαντικά τη δυναμική αυτού του συστήματος: το ιρακινό Κουρδιστάν.

Καταρχάς, το Κουρδιστάν είναι γνησίως και ειλικρινώς φίλα προσκείμενο έναντι των Αμερικανών αλλά και του Ισραήλ. Συνιστά δηλαδή ισχυρό φυλάκιο της Δύσης και του Ισραήλ μες στην καρδιά του γεωσυστήματος της Μέσης Ανατολής. Συν τοις άλλοις, ο ρόλος του όσον αφορά στον εφοδιασμό του Ισραήλ με νερό –πράγμα σημαντικότερο ακόμη κι από το πετρέλαιο για το μικροσκοπικό εβραϊκό κράτος– είναι κρίσιμος.

Από την άλλη, όμως, το ιρακινό Κουρδιστάν είναι εν δυνάμει εξαιρετικά επικίνδυνο έναντι της Τουρκίας, δευτερευόντως και του Ιράν, μια και οι δύο αυτές χώρες έχουν σημαντικές μειοψηφίες Κούρδων στο έδαφός τους. Αυτή ήταν μια εξαιρετικά άβολη πραγματικότητα, ακόμη και τον καιρό των σχέσεων «αγάπης» μεταξύ Τελ Αβίβ και Άγκυρας και, για όποιον μελετούσε αποστασιοποιημένα τα δεδομένα, καθίστατο ξεκάθαρο ότι, αργά ή γρήγορα, θα οδηγούσε τις τουρκοϊσραηλινές σχέσεις σε κρίση.

Σήμερα, λοιπόν, που η κρίση αυτή δίνει το «παρών», η ύπαρξη και μόνο του Κουρδιστάν ευνοεί την περαιτέρω προσέγγιση Ιράν – Τουρκίας και υποδαυλίζει την εχθρότητα μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας. Μεταξύ των άλλων, το Κουρδιστάν δύσκολα γίνεται ανεκτό πλέον από τους Τούρκους, διότι γνωρίζουν πολύ καλά ότι, αν το Ισραήλ θέλει να ασκήσει εναντίον τους «διακριτική» και έμμεση πλην αποφασιστική προβολή ισχύος, το καλύτερο που μπορεί να κάνει είναι να ενισχύσει τους Κούρδους – τόσο τους Κούρδους του Βορείου Ιράκ όσο και το ΡΚΚ. Με άλλα λόγια, αν οι Τούρκοι πριν από τη σύγκρουσή τους με τους Ισραηλινούς είχαν ένα λόγο να χτυπήσουν το Κουρδιστάν, τώρα έχουν δύο. Το δε Ισραήλ, αν είχε ένα λόγο να υποστηρίξει το Κουρδιστάν, τώρα έχει επίσης δύο.

Αυτή, όμως, η «έμμεση προσέγγιση» όσον αφορά στην προβολή ισχύος έχει δύο όψεις. Αν δηλαδή το Ισραήλ μπορεί να ασκήσει προβολή ισχύος στην Τουρκία, στηρίζοντας τους Κούρδους, η Τουρκία όπως και το Ιράν μπορούν επίσης να ασκήσουν προβολή ισχύος στο Ισραήλ, χτυπώντας το Κουρδιστάν. Κάτι που φαίνεται πως ήδη προετοιμάζουν, χωρίς να σημαίνει ότι με σιγουριά θα υπάρξει θερμή αντιπαράθεση ή ότι τα πάντα θα μείνουν σε επίπεδο ψυχολογικού πολέμου.

Συνεχείς είναι πάντως οι αναφορές για συγκεντρώσεις ισχυρών ιρανικών δυνάμεων στα σύνορα με το ιρακινό Κουρδιστάν, καθώς και για αύξηση των διεισδύσεων τουρκικών μονάδων στο ιρακινό έδαφος, στο πλαίσιο των επιχειρήσεων καταστολής ανταρτών.

Αυτός ο πόλεμος «δι’ αντιπροσώπων», όμως, δεν περιορίζεται στο Κουρδιστάν. Μια άλλη πτυχή του είναι η πιθανή ενίσχυση της Χεζμπολάχ στον Λίβανο και της Χαμάς στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη με πυραυλικά συστήματα μεγάλου βεληνεκούς, τα οποία ασκούν παραλυτική ψυχολογική πίεση στον ισραηλινό πληθυσμό.

Αυτός ο συνδυασμός άμεσης στρατιωτικής πίεσης στο ισραηλινό έδαφος από τη Χεζμπολάχ και τη Χαμάς και έμμεσης πλην πολύ πιο αποφασιστικής πίεσης στο μέτωπο του Κουρδιστάν από το Ιράν και την Τουρκία μπορεί να οδηγήσει σε γεωπολιτική ασφυξία το Ισραήλ, χωρίς μάλιστα αυτό να είναι σε θέση να αντιδράσει.

Όπως αναφέρεται στην έγκυρη αμυντική επιθεώρηση Jane’s Defence Weekly, το Ισραήλ κατηγόρησε τη Συρία ότι έδωσε στη Χεζμπολάχ βαλλιστικούς πυραύλους μικρού βεληνεκούς (SRBM) Scud. Οι συγκεκριμένες κατηγορίες εκφράστηκαν από τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Σιμόν Πέρες στις 13 Απριλίου 2010. Πάντως, τόσο η Συρία όσο και η Χεζμπολάχ αρνούνται τις κατηγορίες.

Η πιο προηγμένη έκδοση βλημάτων Scud στο συριακό οπλοστάσιο είναι ο εγχώριας κατασκευής Scud-D, που βασίζεται στο βορειοκορεατικό πύραυλο Hwasong-7. Έχει μήκος 13,5 μέτρα, μεταφέρει πολεμική κεφαλή βάρους έως 500 κιλών και έχει βεληνεκές 700 χλμ., έχοντας έτσι τη δυνατότητα να προσβάλλει οποιοδήποτε σημείο της ισραηλινής επικράτειας.

Μέχρι στιγμής, ο πιο μεγάλου βεληνεκούς πύραυλος που βρίσκεται στο οπλοστάσιο της Χεζμπολάχ είναι ο M-600 – συριακό αντίγραφο ουσιαστικά του ιρανικού Fateh-110. Μεταφέρει εκρηκτική κεφαλή βάρους 500 κιλών και έχει βεληνεκές 250 χλμ.1

Το Ισραήλ ετοιμάζεται για πόλεμο μεγάλης κλίμακας

Δεν μπορούμε, φυσικά, να είμαστε βέβαιοι αν οι ισχυρισμοί του Ισραήλ όσον αφορά στον εφοδιασμό της Χεζμπολάχ και της Χαμάς με πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς είναι ορθοί ή αποτελούν μέρος ψυχολογικού πολέμου και επικοινωνιακής προετοιμασίας για την εκδήλωση επιθετικής ισραηλινής ενέργειας στο έδαφος του Λιβάνου και της Λωρίδας της Γάζας. 

Όπως και να ’χει, πάντως, το Ισραήλ φαίνεται πως ετοιμάζεται για πόλεμο μεγάλης κλίμακας, που θα ξεπερνά κατά πολύ τις συγκρούσεις με τη Χεζμπολάχ του 2006 και την επίθεση στα Κατεχόμενα του 2008, όπως προκύπτει από σειρά ειδήσεων. Για παράδειγμα, όπως αναφέρει η εξειδικευμένη σε θέματα αμυντικής ειδησεογραφίας διαδικτυακή πύλη DefenceNet, επικαλούμενη δημοσίευμα ισραηλινής εφημερίδας, το Ισραήλ απηύθυνε αίτημα προς τις ΗΠΑ για προμήθεια επιπλέον όπλων. 

Το αίτημα διατυπώθηκε κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Ισραηλινού υπουργού Άμυνας στις ΗΠΑ και είναι ενδεικτικό του προγραμματισμού αλλά και των προβλέψεων της χώρας για τις απειλές που θα αντιμετωπίσει τα επόμενα χρόνια. Όπως εκτιμούν στο DefenceNet, «ουσιαστικά, προβλέπεται μακροχρόνια εμπλοκή σε επιχειρήσεις, οπότε είναι απαραίτητη η διατήρηση αποθεμάτων πυρομαχικών και ανταλλακτικών».

Πέραν της άμεσης προμήθειας αμερικανικού οπλισμού από το Ισραήλ, πάντα κατά το DefenceNet, σημαντικό είναι και το ισραηλινό αίτημα για αύξηση του εξοπλισμού που διατηρεί ο αμερικανικός στρατός στο έδαφος του Ισραήλ κατά 50%. Έως τώρα, αμερικανικός στρατιωτικός εξοπλισμός αξίας 600 εκατ. δολαρίων έχει αποθηκευτεί στο έδαφος του Ισραήλ, ο οποίος περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ρουκέτες, βόμβες, πυρομαχικά αεροσκαφών και θωρακισμένα οχήματα. Όλος ο οπλισμός είναι όμοιος με ήδη χρησιμοποιούμενο από τις ένοπλες δυνάμεις του Ισραήλ.

Επίσης, όπως αναφέρει το Jane’s Defence Weekly, oι ένοπλες δυνάμεις του Ισραήλ ξεκίνησαν ήδη τη διασπορά των αποθεμάτων πυρομαχικών, καυσίμων, προηγμένων όπλων και διαφόρων ειδών εξοπλισμού από τις κεντρικές αποθήκες σε πολυάριθμες αποθήκες εκστρατείας, αναμένοντας άμεσα έναν πόλεμο που θα απειλήσει όλο το ισραηλινό έδαφος.2

Μοντέλο ολοκληρωτικού πολέμου από το Ισραήλ

Προκειμένου να αποφύγει την πιθανότητα εκδήλωσης μεγάλης κλίμακας «έμμεσου πολέμου» από τη Χεζμπολάχ και τη Χαμάς εναντίον του και από την Τουρκία και το Ιράν εναντίον του Κουρδιστάν, το Ισραήλ φαίνεται πως έχει επενδύσει σε ένα νέο αποτρεπτικό μοντέλο, βασισμένο στον ολοκληρωτικό πόλεμο.

Όπως αναφέρει η αμερικανική αμυντική επιθεώρηση Defense News, το Ισραήλ έχει τροποποιήσει τη μεθοδολογία, τη στρατηγική και τις πολεμικές τακτικές του, ούτως ώστε, σε περίπτωση εκ νέου πολέμου στον Λίβανο με τη Χεζμπολάχ, αντί για τις μικρής κλίμακας επιχειρήσεις που διεξήχθησαν το 2006, τώρα να προβλέπεται μεγάλης κλίμακας σαρωτικός πόλεμος αυξημένης διάρκειας.

Μεταξύ των άλλων, προβλέπεται πλήρης ναυτικός αποκλεισμός του Λιβάνου, επιθέσεις σε γέφυρες, αυτοκινητόδρομους και άλλες διαδρομές απ’ όπου μπορούν να εισέλθουν εφόδια διαμέσου των συνόρων με τη Συρία, καταστρεπτικά πλήγματα μεγάλης κλίμακας στις πάσης φύσεως υποδομές της χώρας και συνεχής διεξαγωγή επιχειρήσεων για μακρό χρονικό διάστημα. Επίσης, χερσαίες ισραηλινές δυνάμεις θα διεξάγουν μεγάλης κλίμακας διείσδυση στο έδαφος του Λιβάνου πέρα από τον ποταμό Λιτάνι.

Μέρος της στρατηγικής του Ισραήλ είναι να παρασύρει σε σύγκρουση και το στρατό του Λιβάνου, να τον εξοντώσει και, γενικότερα, να δεσμεύσει όλη τη χώρα στις συνέπειες των επιλογών της Χεζμπολάχ.

Συν τοις άλλοις, το Ισραήλ αναμένεται να εφαρμόσει και στον Λίβανο τις στρατηγικές των στοχευμένων φόνων («targeted killings») που έχει εφαρμόσει σε μεγάλη έκταση στη Λωρίδα της Γάζας, εξοντώνοντας ηγετικά στελέχη του αντιπάλου. Παρόμοιος ολοκληρωτικός πόλεμος αναμένεται να εφαρμοστεί και στη Λωρίδα της Γάζας αλλά και κατά οποιουδήποτε άλλου αντιπάλου. Εννοείται ότι το μήνυμα περί ολοκληρωτικού πολέμου δεν περιορίζεται στη Χεζμπολάχ.3

1. α) Jane’s Defence Weekly, 21/4/2010, Vol. 47, Issue 16, p. 5, “Israel accuses Syria over ‘Scuds’ to Hizbullah”, Nick Blanford. β) Jane’s Defence Weekly, 28/10/2009, p. 5., “Hizbullah deploys missile on Lebanese soil”, Alon Ben-David.
2. Jane’s Defence Weekly, 26/5/2010, Vol. 47, Issue 21, p. 5, “Israel disperses materiel in face of missile threat”, Yaakov Katz.
3. Defense News, 31/5/2010, p. 1 & 6. “Israel’s New Hard Line on Hizbollah”, Barbara Opall, Rome.
 ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΕΠΙΚΑΙΡΑ

* Ο Κωνσταντίνος Γρίβας είναι ειδικός σε θέματα γεωπολιτικής ανάλυσης και πολεμικών τεχνολογιών. Διδάσκει το μάθημα της Γεωπολιτικής στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων.